Matthías Eydal, líffræðingur á Tilraunastöð Háskóla Íslands í meinafræði að Keldum
„Skógarmítill fannst í síðustu viku á Eyrinni á Ísafirði. Mítillinn var fullþroskuð kerling og hún var föst á hálsinum á ketti“. Svona hljóðaði frétt í Morgunblaðinu ekki alls fyrir löngu en skógarmítillinn er í hópi þeirra dýra sem rata núorðið í fréttir hér með reglulegu millibili. Ástæðan er einföld. Skógarmítlar eru blóðsjúgandi dýr sem leggjast á menn og dýr og geta að auki borið alvarlega sýkla í fórnarlömb sín. Meðal þeirra er bakterían Borrelia burgdorferi sem veldur Lyme-sjúkdómi.
„Greindum skógarmítilstilfellum hefur farið fjölgandi á seinni árum og sú spurning vaknar hvort mítillinn sé að fjölga sér hér á landi eða hvort tilfellin séu einungis mítlar sem berast með farfuglum til landsins á hverju vori,“ segir Matthías Eydal, líffræðingur á Tilraunastöð Háskóla Íslands í meinafræði að Keldum.
Á Vísindavef Háskóla Íslands segir að fyrsti skógarmítillinn hafi fundist hér á þúfutittlingi í Surtsey 5. maí 1967, en fuglinn var þá nýlentur eftir flug frá vetrarstöðvum í Evrópu.
Matthías Eydal
„Greindum skógarmítilstilfellum hefur farið fjölgandi á seinni árum og sú spurning vaknar hvort mítillinn sé að fjölga sér hér á landi eða hvort tilfellin séu einungis mítlar sem berast með farfuglum til landsins á hverju vori.“
Að sögn Matthíasar verður sú spurning æ áleitnari hvort skógarmítillinn Ixodes ricinus sé orðinn landlægur á Íslandi. Matthías segir að sérfræðingar á sviði mítla hérlendis hafi nýlega tekið saman öll tiltæk gögn um blóðsjúgandi stórmítla hér á landi og birt niðurstöðurnar í virtu vísindariti.
„Í kjölfarið barst þessum sérfræðingum erindi frá mítlasérfræðingum í Englandi um samstarf ásamt boði um fjárstuðning og varð það kveikjan að því að löngu tímabær rannsókn á líffræði skógarmítils hér á landi gæti hafist.“
Matthías segir að um sé að ræða samvinnuverkefni sérfræðinga á Tilraunastöðinni að Keldum, Náttúrufræðistofnun Íslands og breskra sérfræðinga og er það hluti af stærri rannsókn á útbreiðsluaukningu skógarmítils innan Evrópu.
„Sérstök áhersla var lögð á það á árinu 2015 að kanna tilvist mítilsins á norðlægum slóðum,“ segir Matthías. „Í rannsókninni er í fyrsta sinn leitað kerfisbundið að skógarmítlum í skóglendi hér á landi, búsvæði mítlanna, auk þess er skráningu á greindum mítlatilfellum á dýrum og fólki haldið áfram.“
Matthías segir að við leit í skóglendi víða um landið á árunum 2015-2016 hafi aðeins örfáir mítlar fundist, á afmörkuðum svæðum. „Ekki er því enn hægt að staðfesta að mítillinn ljúki lífsferli sínum hér á landi. Samt sem áður hefur mítlatilfellum fjölgað á allra síðustu árum, mítlar hafa einkum fundist á hundum, en einnig á öðrum dýrum og á fólki. Áhugavert er að fylgjast með því hvort skógarmítlum fari fjölgandi hér á landi á næstu árum, m.a. vegna þess að mítlarnir geta verið smitberar alvarlegra sjúkdóma en ekki er vitað til að fólk hafi smitast innanlands enn sem komið er.“