Steinunn Gestsdóttir, prófesor við Sálfræðideild
„Ég hef áhuga á að nota vísindi til að stuðla að velferð barna og ungmenna og einnig hef ég áhuga á rannsóknum sem varpa ljósi á hefðbundinn þroska fremur en frávik. Ég tel að sjálfstjórnarfærni gegni veigamiklu hlutverki í því hvernig ungmennum farnast í lífinu og vil skoða hana meðal íslenskra ungmenna,“ segir Steinunn Gestsdóttir, prófessor í sálfræði. Fyrri rannsókn Steinunnar og samstarfsfólks hennar á tengslum sjálfstjórnar við þroskaframvindu barna hefur vakið mikla athygli. Nú beinir Steinunn hins vegar sjónum að unglingum í efstu bekkjum grunnskólans.
„Ég hef áhuga á að nota vísindi til að stuðla að velferð barna og ungmenna og einnig hef ég áhuga á rannsóknum sem varpa ljósi á hefðbundinn þroska fremur en frávik. Ég tel að sjálfstjórnarfærni gegni veigamiklu hlutverki í því hvernig ungmennum farnast í lífinu og vil skoða hana meðal íslenskra ungmenna.“
„Þetta er langtímarannsókn sem nær til 550 nemenda í 9. og 10. bekk. Markmiðið er að skoða ýmis einkenni æskilegs þroska, allt frá trú á eigin getu til námsárangurs, og einnig áhættuhegðun. Auk þess verður hlutverk sjálfstjórnar í þessum þroska kannað,“ segir Steinunn.
Að hennar sögn felst rannsóknin í að skoða hvernig unglingar stýra hugsun og hegðun til að ná markmiðum sínum, til dæmis með því að forgangsraða markmiðum, leita áhrifaríkra leiða til að ná þeim og bregðast rétt við ef upphafleg áætlun stenst ekki. „Unglingsárin eru umfram allt tími breytinga. Sjálfstjórnin tekur breytingum hjá unglingunum á þessu skeiði, meðal annars vegna heilaþroska, auk þess sem ungt fólk temur sér viss sjálfstjórnarmynstur á þessum aldri. Því eru lok grunnskólans bæði áhugavert og mikilvægt tímabil.“
Rannsóknir á unglingum snúast iðulega um áhættuhegðun, að sögn Steinunnar. „Við þurfum engu að síður víðari sýn á unglingsárin, til dæmis á jákvæða hegðun og það hvernig eiginleikar hvers og eins og umhverfi geta ýtt undir farsæla þroskaframvindu. Þessi rannsókn tekur fyrsta skrefið að því að afla slíkrar þekkingar.“
Í fyrsta sinn eru nú til ýmis mælitæki á íslensku, sem mæla til dæmis sjálfstjórn og farsælan þroska, og eru þau forsenda fyrir áframhaldandi rannsóknum, að sögn Steinunnar. „Langtímagögn munu liggja fyrir núna í vor en fyrstu niðurstöður benda til að sjálfstjórn spái fyrir um æskilega hegðun en óljóst er hvort slík tengsl séu við áhættuhegðun. Við sjáum ekki merki um breytingar né kynjamun á sjálfstjórnarfærni í 9. bekk en niðurstöður erlendra rannsókna hafa verið misvísandi hvað þessi atriði varðar