Margrét Gísladóttir, doktorsnemi við Hjúkrunarfræðideild
„Tilgangur rannsóknarinnar var að styrkja foreldra í sínu hlutverki svo unglingum með ADHD gangi betur að takast á við verkefni daglegs lífs og einnig að bera meðferðina saman við hefðbundna meðferð,“ segir Margrét Gísladóttir, doktorsnemi í hjúkrunarfræði, sem hefur kannað árangur meðferðarsamræðna við fjölskyldur unglinga/ungs fólks með ADHD eða ofvirkni og athyglisbrest.
Margrét hefur unnið að rannsókn sinni frá árinu 2013 en þátttakendur eru foreldrar 13-17 ára unglinga á Barna- og unglingageðdeild Landspítala (BUGL).Talið er að 4-7% barna og unglinga glími við ADHD en einkennin lýsa sér í tilfinningalegum og félagslegum vanda og hegðunarvanda. Áætlað er að 50-60% þeirra haldi áfram að hafa einkenni á fullorðinsaldri og að 10-25% af þeim glími við alvarlegan tilfinningalegan vanda og þrói jafnvel með sér andfélagslega hegðun.
Margrét Gísladóttir
„Á Íslandi hefur takmörkuð þjónusta verið við fjölskyldur þessa hóps en hluti unglinga með ADHD leitar í eiturlyf og áhættuhegðun. Fáar rannsóknir hafa verið gerðar á foreldrahópum unglinga með ADHD en vitað er að margar fjölskyldur ganga í gegnum mikla erfiðleika.“
„Á Íslandi hefur takmörkuð þjónusta verið við fjölskyldur þessa hóps en hluti unglinga með ADHD leitar í eiturlyf og áhættuhegðun. Fáar rannsóknir hafa verið gerðar á foreldrahópum unglinga með ADHD en vitað er að margar fjölskyldur ganga í gegnum mikla erfiðleika. Einkennin hafa víðtæk áhrif á einstaka fjölskyldumeðlimi og fjölskylduna í heild en á sama tíma er mikilvægt að foreldrar veiti börnum sínum stuðning,“ segir Margrét. Sex rafrænir spurningalistar voru lagðir fyrir þátttakendur ásamt matslista í lok meðferðar en rannsóknin byggðist á hóptímum og foreldraviðtölum.
„Í hóptímunum voru 10-12 foreldrar í senn þar sem farið var í fræðsluefni, verkefni unnin og boðið upp á umræðu. Í foreldraviðtölum var m.a. unnið með samskipti, stuðning, samstöðu og annað sem foreldrar voru að glíma við. Jafnframt unnu foreldrar verkefni milli tíma með unglingi,“ segir Margrét. Foreldrarnir höfðu enn fremur aðgang að heimasíðu með sérhæfðu fræðsluefni fyrir foreldra unglinga með ADHD sem þýtt var sérstaklega fyrir rannsóknina.
„Það er ekki búið að vinna úr niðurstöðum rannsóknarinnar en tilgátan er sú að marktækur munur verði á upplifun foreldra á einkennum ADHD, umönnunarálagi og því hvernig ADHD stýrir fjölskyldulífi fyrir og eftir meðferðarsamræðurnar. Þá er vonast til að niðurstöður rannsóknarinnar segi til um árangur meðferðarinnar á heilsu foreldra unglinga með ADHD, virkni fjölskyldunnar og áhrif röskunar á lífsgæði fjölskyldunnar. Niðurstöðurnar munu í framhaldinu vonandi nýtast fagfólki á göngu- og innlagnadeildum við að bjóða þjónustu fyrir fjölskyldur unglinga með ADHD,“ segir Margrét að lokum.
Leiðbeinandi: Erla Kolbrún Svavarsdóttir, prófessor við Hjúkrunarfræðideild.