Janus Guðlaugsson, doktorsnemi og lektor við Íþrótta-, tómstunda- og þroskaþjálfadeild
Hvernig getum við tryggt að stækkandi hópur aldraðra á Íslandi búi sem lengst við góða heilsu og geti áfram, eins lengi og kostur er, sinnt athöfnum daglegs lífs? Með hreyfingu, gætu einhverjir svarað. Það er einmitt sá þáttur sem er viðfangsefni rannsóknar Janusar Guðlaugssonar, lektors í íþróttafræði og doktorsnema. Hann kannaði hvaða áhrif sex mánaða fjölþætt líkams- og heilsuræktarþjálfun hafði á hreyfigetu, þrek, holdafar, lífsgæði og almenna heilsufarsþætti meðal aldraðra, bæði til lengri og skemmri tíma.
Áhugi Janusar á viðfangsefninu kviknaði í BS-námi hans í Kaupmannahöfn. „Þetta þróaðist síðan og varð að meistaraverkefni þar sem ég fékk ágæta reynslu af þessum aldurshópi, bæði við að skipuleggja þjálfun fyrir hann og rannsaka áhrifin af þjálfuninni,“ segir Janus. Fyrir hvatningu frá samstarfsfólki á Menntavísindasviði og Heilbrigðisvísindasviði hafi hann ákveðið að halda áfram þessum rannsóknum í doktorsnámi sínu undir leiðsögn Erlings S. Jóhannssonar og annarra fagaðila á sviði öldrunar hér á landi og í Bandaríkjunum. Í rannsókninni voru könnuð áhrif sex mánaða þjálfunar á stóran hóp eldri Íslendinga. Þátttakendur voru á aldrinum 71 til 90 ára, annars vegar fjölmennur hópur úr öldrunarrannsókn Hjartaverndar og hins vegar þátttakendur frá Selfossi og nágrenni. Rannsóknarhópi og viðmiðunarhópi var fylgt eftir með mælingum, sex og tólf mánuðum eftir að íhlutun lauk.
Janus Guðlaugsson
Janus kannaði hvaða áhrif sex mánaða fjölþætt líkams- og heilsuræktarþjálfun hafði á hreyfigetu, þrek, holdafar, lífsgæði og almenna heilsufarsþætti meðal aldraðra, bæði til lengri og skemmri tíma.
Janus og samstarfsfólk hans hafa þegar birt þrjár vísindagreinar sem eru byggðar á niðurstöðum rannsóknarinnar. „Þar kemur meðal annars fram að fjölþætt líkamsþjálfun hafði jákvæð áhrif á hreyfigetu, vellíðan og lífsstíl aldurshópsins. Niðurstöður sýndu einnig að kynin brugðust svipað við aukinni líkamsþjálfun og búa að áunnu breytingunum í allt að 12 mánuði. Slíkur árangur er sjaldséður í rannsóknum á þessum aldurshópi,“ segir Janus. Hann bætir enn fremur við að niðurstöður sýni einnig að bæði líkamsþjálfun, næringarráðgjöf og almenn fræðsla um heilsutengda þætti og öldrun hafi jákvæð áhrif á holdafar og áhættuþætti hjarta- og æðasjúkdóma.
Janus bendir á að niðurstöður rannsóknarinnar sýni að hægt sé að hafa áhrif á öldrunarferlið, þrátt fyrir hækkandi aldur, og snúa því til betri vegar. „Í öðru lagi sýna niðurstöðurnar að þátttakendur halda við áunnum jákvæðum breytingum í kjölfar íhlutunarinnar til lengri tíma, eða lengur en sést hefur í sambærilegum rannsóknum. Í þriðja lagi má leiða að því líkur að markviss líkamsþjálfun hafi áhrif á athafnir í daglegu lífi aldraðra og dragi ef til vill úr álagi á heilbrigðiskerfið og spari þannig útgjöld til heilbrigðismála. Síðast en ekki síst gefa þessar niðurstöður heilbrigðisyfirvöldum tilefni til að hugleiða það alvarlega að fella markvissa líkams- og heilsuræktarþjálfun eldri aldurshópa að daglegri heilbrigðisþjónustu,“ segir Janus.
Leiðbeinandi: Erlingur S. Jóhannsson, prófessor við Íþrótta-, tómstunda- og þroskaþjálfadeild.
Janus lauk doktorsprófi frá Háskóla Íslands árið 2014.