Aðalheiður Guðmundsdóttir, prófessor við Íslensku- og menningardeild
Fornaldarsögur eru sagnaflokkur sem ekki hefur notið jafnmikillar hylli og athygli hér á landi og Íslendingasögurnar þótt skrifaðar séu um svipað leyti, eða á 13. og 14. öld, og hafi að geyma frásagnir af bæði hetjum og furðuskepnum. Fornaldarsögur eiga það sameiginlegt að gerast flestar í Skandinavíu fyrir landnám Íslands og a.m.k. ein þeirra, Völsunga saga, mun m.a. hafa veitt J.R.R. Tolkien innblástur þegar hann skóp heim Hringadróttinssögu og Hobbitans.
Í þennan sérstæða sagnaflokk rýnir Aðalheiður Guðmundsdóttir, prófessor í íslenskum bókmenntum fyrri alda, en hún líkt og Tolkien heillaðist af Völsunga sögu ung að árum. „Völsunga sögu las ég í menntaskóla og hún hitti mig beint í hjartastað – reyndar svo að eftir lesturinn fékk ég þessa glimrandi hugmynd, að læra íslensku í háskólanum og kynna mér miðaldabókmenntir. Þegar í háskólann var komið óx áhuginn svo enn frekar og mig hreinlega langaði að vita allt um fornaldarsögur,“ segir hún.
„Ég vona um leið að rannsóknin komi til með að dýpka þekkingu okkar á íslenskri bókmenntasögu og veki áhuga fólks á þessum dýrgripum sem er sameiginlegur arfur og eign okkar allra.“
Rannsókn Aðalheiðar er yfirgripsmikil þar sem hún fer ítarlega í uppruna fornaldarsagna í annálum, kveðskap og listsköpun víðs vegar um Evrópu. „Eftir það tek ég efnivið þeirra, eins og hann leggur sig, í íslenskri sagnahefð með áherslu á nýja flokkun og reyni að staðsetja sögurnar betur en áður hefur verið gert innan íslenskrar sagnahefðar,“ segir Aðalheiður sem hlaut á haustmánuðum 2016 viðurkenningu Konunglegu Gústafs Adolfs akademíunnar í Svíþjóð fyrir rannsóknir sínar á norrænum þjóðfræðum og bókmenntum.
Aðalheiður áætlar að birta niðurstöður rannsókna sinna í þriggja binda ritverki, en fyrsta bindið er á lokastigi. „Oft þarf ég að vinna með heimildir sem lítið er vitað um og í einhverjum tilvikum hef ég þurft að fara til annarra landa, sérstaklega til að kanna og mynda fornleifar og listgripi,“ segir hún um þetta spennandi verkefni.
Aðalheiður bendir á að engar rannsóknir hafi verið gerðar á heildarsamhengi fornaldarsagna í Evrópu og því vænti hún þess að rannsókn hennar auki mjög þekkingu á þessari bókmenntagrein. „Ég vona um leið að rannsóknin komi til með að dýpka þekkingu okkar á íslenskri bókmenntasögu og veki áhuga fólks á þessum dýrgripum sem er sameiginlegur arfur og eign okkar allra,“ segir hún.