Kristín Loftsdóttir, prófessor við Félags- og mannvísindadeild
„Rannsóknin veltir upp spurningum um það hvaða og hvers konar einstaklingar eru velkomnir til Evrópu. Hún er unnin meðal innflytjenda og hælisleitenda frá Níger í Belgíu og á Ítalíu. Í rannsókninni skoða ég hvernig litarháttur, uppruni og kyn skarast í reynslu þessa hóps og einnig hver þeirra sýn er á „Evrópu“ sem slíka,“ segir Kristín Loftsdóttir, prófessor í mannfræði, um verkefni sem hún vinnur að um þessar mundir.
Rannsóknin snýr að WoDaaBe-hirðingjum og -farandverkafólki frá Níger en Kristín komst fyrst í kynni við þessa hópa í tengslum við rannsóknarverkefni sem hún vann fyrir tuttugu árum. „Ég bjó í tvö ár í Níger, bæði á hirðingjasvæðinu en einnig í þéttbýli. Síðan þá hafa sumir úr hópi WoDaaBe farið í reglulegar ferðir til ólíkra Evrópulanda til að selja skartgripi,“ segir hún.
Kristín birti nýverið fyrstu vísindagreinina byggða á nýju rannsókninni en þar skoðaði hún stöðu WoDaaBe-farandverkamanna í Brussel sem er almennt ólík aðstæðum annarra frá Níger. „Í hugum margra Evrópubúa og Bandaríkjamanna hafa WoDaaBe lengi verið hluti af rómantískum hugmyndum um frumbyggja sem ósnerta af nútímanum og mun áhugaverðari en nágrannaþjóðflokkar. Þetta viðhorf til WoDaaBe, sem spennandi og framandi hóps, má rekja til fordóma nýlendutímabilsins til ákveðinna hópa en verður í þessum stuttu ferðum til Evrópu félagslegt auðmagn sem þeir nýta sér,“ segir Kristín.
Ólíkt því sem við heyrum oft í daglegri umfjöllun benda þeir á hvernig fólksflutningar landa eins og Níger eru mótaðir af nýlendusögu fortíðarinnar og framhaldslífi hennar í samtímanum. Raddirnar beina þannig sjónum að mikilvægi þess að horfast í augu við að Evrópa og Afríka hafa mjög lengi verið hluti af þverþjóðlegu rými þar sem fólk frá báðum heimsálfum hefur flust á milli.“
Næsta grein Kristínar mun fjalla nánar um sýn innflytjenda almennt og flóttafólks frá Níger á Evrópu og hvernig það er fyrir þessa hópa að búa í Brussel, sem oft er kölluð hjarta Evrópu, á tímum efnahags- og flóttamannakrísu. „Mínir viðmælendur leggja mikla áherslu á að þeir hafi ekki áhuga á því að vera í Evrópu. Þeir líta svo á að auður Nígers fari allur í burtu til Evrópu og spyrja mig á móti hvað annað þeir geti gert. Eins og einn sagði við mig: „Ég fer þá bara líka þangað“.“
Kristín segir að raddir og reynsla þessara einstaklinga dragi athygli að brotalömum í almennri umræðu um flóttafólk og hælisleitendur sem sjá má víða í Evrópu. „Ólíkt því sem við heyrum oft í daglegri umfjöllun benda þeir á hvernig fólksflutningar landa eins og Níger eru mótaðir af nýlendusögu fortíðarinnar og framhaldslífi hennar í samtímanum. Raddirnar beina þannig sjónum að mikilvægi þess að horfast í augu við að Evrópa og Afríka hafa mjög lengi verið hluti af þverþjóðlegu rými þar sem fólk frá báðum heimsálfum hefur flust á milli. Fræðilega er rannsóknin einnig mikilvæg til að skoða á gagnrýninn hátt hugtakið „Evrópa“ og hvað það stendur fyrir,“ útskýrir Kristín að lokum.