Björg Björnsdóttir, MA frá Íslensku- og menningardeild
„Mér fannst mjög áhugavert að grípa tækifærið á kosningavetri að skoða ritstjórnarlegar áherslur fjölmiðla, sérstaklega RÚV, í aðdraganda kosninga,“ segir Björg Björnsdóttir sem lauk meistaraprófi í ritstjórn og hagnýtri útgáfu á síðasta ári.
Björg Björnsdóttir
Björg skoðaði meðal annars hvernig RÚV sinnti þeirri skyldu sinni að veita öllum framboðum jafnan aðgang að fjölmiðlum. „Mig langaði að skoða RÚV sérstaklega því að sú stofnun hefur ríkari skyldum að gegna gagnvart landsmönnum en aðrir fjölmiðlar.“
Björg lauk meistaragráðu í blaðamennsku 1994. Eftir að hafa starfað sem fréttamaður, að almannatengslum og markaðsmálum ákvað hún að söðla um og skráði sig í nám í hagnýtri ritstjórn og útgáfu. En þegar kom að því að velja lokaverkefni braust fram áhugi Bjargar á blaða- og fréttamennsku. Fyrir valinu urðu ritstjórnarlegar áherslur RÚV fyrir kosningar en fyrir alþingiskosningarnar 2013 komu fram fleiri framboð en áður hafði þekkst á Íslandi. Björg skoðaði meðal annars hvernig RÚV sinnti þeirri skyldu sinni að veita öllum framboðum jafnan aðgang að fjölmiðlum. „Mig langaði að skoða RÚV sérstaklega því að sú stofnun hefur ríkari skyldum að gegna gagnvart landsmönnum en aðrir fjölmiðlar,“ segir Björg.
Björg bendir á að í skýrslum sem Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu (ÖSE) skilaði í kjölfar alþingiskosninga árið 2009 og kosninga til stjórnlagaþings árið 2010 hafi stofnunin lagt til að gerðar yrðu breytingar á lögum um fjölmiðla á Íslandi. Breytingarnar áttu að tryggja jafnan aðgang allra frambjóðenda í kosningum að fjölmiðlum, t.a.m. með því að veita þeim frían útsendingartíma fyrir birtingar á kynningarefni frambjóðendanna.
Björg komst að því að oftar er fjallað um þá stjórnmálaflokka sem eiga sæti á Alþingi en aðra flokka í fréttaumfjöllun RÚV. Ný stjórnmálaöfl virðast því eiga ákaflega erfitt með að taka þátt í almennri stjórnmálaumræðu síðustu mánuði fyrir kosningar. Það vekur einnig athygli að þau nýju öfl sem fengu mann kjörinn á þing í síðustu kosningum höfðu innan sinna raða frambjóðendur sem þegar sátu á þingi. „Engum blöðum er um það að fletta að fjölmiðlar hafa umtalsvert og mikilvægt hlutverk í aðdraganda kosninga sem handhafar fjórða valdsins í samfélaginu. Í litlum samfélögum á borð við Ísland verður mikilvægi fjölmiðla sérlega áþreifanlegt þar sem fjöldi þeirra er takmarkaður og aðgengi almennings að þeim er mikið,“ segir Björg.
„En virkasta aðhaldið fyrir fjölmiðla er án efa almenningur. Hann getur gert athugasemdir við fréttaflutning, kosningaumfjöllun og starfsemi fjölmiðla og krafist breytinga, ekki síst þegar um er að ræða fjölmiðla í hans eigu.“
Leiðbeinandi: Gunnþórunn Guðmundsdóttir, dósent við Íslensku- og menningardeild.