Aðalbjörg Kristbjörnsdóttir
Óhætt er að segja að notkun jarðvarma til húshitunar, baða og iðnaðar á Íslandi hafi bætt mjög lífsskilyrði hérlendis á síðustu áratugum. Niðurstöður úr doktorsrannsókn Aðalbjargar Kristbjörnsdóttur lýðheilsufræðings benda hins vegar til þess að búseta á háhitasvæðum geti verið skaðleg heilsu manna. Í þáttaröðinni um Fjársjóð framtíðar er rætt við Aðalbjörgu og leiðbeinanda hennar Vilhjálmur Rafnsson, prófessor emerítus við Læknadeild um þessa rannsókn. Viðtalið birtist á RÚV.
Í ritgerð Aðalbjargar til doktorsprófs kemur þetta fram:
„Erlendar rannsóknir hafa sýnt að búseta á jarðhita og eldfjallasvæðum tengist hærri tíðni ákveðinna tegunda krabbameina. Markmiðið var að rannsaka tengsl búsetu á jarðhitasvæðum og tíðni krabbameina á Íslandi. Efniviður og aðferðir: Í fjórum lýðgrunduðum hóprannsóknum var einstaklingum úr manntali 1981 fylgt eftir til loka árs 2013. Eftirfylgnin fór fram í Krabbameinsskrá og Dánarmeinaskrá. Viðbótarupplýsingar voru fengnar úr gagnagrunnum um reykinga venjur og barneignir. Útsettur hópur og samanburðar hópar voru skilgreindir samkvæmt sveitarfélagsnúmerum, eftir aldri hitaveitna og aldri berggrunns.
Notuð var lifunargreining og áhættuhlutfall reiknað með 95% öryggismörkum með fjölþátta greiningu.
Aðalbjörg Kristbjörnsdóttir
„Erlendar rannsóknir hafa sýnt að búseta á jarðhita og eldfjallasvæðum tengist hærri tíðni ákveðinna tegunda krabbameina.
Niðurstöður: Í rannsóknunum, með nærri 33 ára eftirfylgni og um 1000 krabbameinstilfellum á jarðhitasvæðum, fannst marktækt hærri tíðni vegna allra krabbameina saman, krabbameina í briskirtli, brjóstum, blöðruhálskirtli, nýrum, eitil- og blóðmyndandi vefjum, eitilæxlum öðrum en Hodgkins meinum og grunnfrumukrabbamein í húð, á jarðhitasvæðum heldur en á samanburðarsvæðum.
Í dánarmeinarannsókn var aukin áhætta á að deyja vegna krabbameina í brjóstum, blöðruhálskirtli, nýrum og eitilæxlum öðrum en Hodgkins meinum, og vegna sjálfsvíga og inflúensu. Krabbameinstíðnin tengdist lengd búsetu, og einnig var krabbameinstíðnin hærri því meiri sem jarðhitavirkin var og hitaveiturnar voru eldri. Auk þessa var krabbameinstíðnin hærri þegar tekið var tillit til 5 ára hugsanlegs framleiðslutíma krabbameinanna.
Ályktun: Ekki er vitað hver er orsökin fyrir hárri tíðni krabbameina á jarðhitasvæðunum á grunni þessara vistfræðilegu rannsókna. Frekari rannsókna er þörf á efna- og eðlisfræðilegum þáttum jarðhitavatns og umhverfisþátta á jarðhitasvæðum, til að athuga hvort finnast þekktir og/eða óþekktir krabbameinsvaldar sem gætu skýrt þessa háu krabbameinstíðni.“
