Daníel Kári Snorrason, BS frá Hagfræðideild
Stór hluti af starfi háskóla er að skapa nýja þekkingu með rannsóknum og margar þeirra varpa ljósi á þróun ýmissa þátta í samfélaginu í fortíð, nútíð og framtíð. Í rannsóknum gefst nemendum og kennurum skólans oft kostur á að vinna saman að spennandi viðfangsefnum og það á svo sannarlega við um rannsókn sem Daníel Kári Snorrason, BS í hagfræði, vann nýverið.
„Rannsóknin fjallar um hversu stórt lífeyriskerfið á Íslandi getur orðið og hugsanleg áhrif stærðar kerfisins á íslenskan fjármálamarkað. Eignastaða kerfisins hefur aukist jafnt og þétt frá stofnun en núverandi staða þess er tæplega 150% af landsframleiðslu og samkvæmt fyrri rannsóknum sér ekki fyrir endann á þessari stækkun,“ segir Daníel sem vann rannsóknina með Hersi Sigurgeirssyni, dósent í fjármálum.
Daníel Kári Snorrason
„Við komumst að því að spurningin sem við vildum svara var í raun ekki hvað kerfið verður stórt í hlutfalli við landsframleiðslu. Meira viðeigandi spurning er hversu mikið af heildarfjármagni hagkerfisins þarf að vera í lífeyriskerfinu til þess að það standi undir mismun á framlögum vinnandi fólks og greiðslum til lífeyrisþega."
„Eins og staðan er eiga lífeyrissjóðir stóran hluta af allri íslenskri verðbréfaútgáfu, sem og fleiri eignir, og því er mikilvægt að komast að því hversu stórir sjóðirnir geta orðið og hvaða áhrif þættir eins og ávöxtun eigna, hagvöxtur, aukning kaupmáttar og mannfjölgun hafa á stærð kerfisins,“ bætir Daníel við.
Í rannsókninni skoðuðu þeir Daníel og Hersir í fyrsta sinn hvernig lífeyrissjóðakerfið liti út í jafnvægi, það er þegar ný framlög í kerfið og fjármagnstekjur sjóðanna jafngilda útgreiðslum til fólks á lífeyrisaldri. „Niðurstöður okkar eru háðar bæði þróun vaxtastigs og breytingum á kaupmætti. Viðmið um ávöxtunarkröfu lífeyrissjóðanna eru 3,5% þar sem það er það vaxtastig sem gerir sjóðunum kleift að uppfylla lágmarkstryggingavernd. Miðað við það vaxtastig fer jafnvægisstærð kerfisins samkvæmt líkaninu frá rúmlega tvöfaldri landsframleiðslu ef árleg kaupmáttaraukning er 2% og allt að fimmfaldri landsframleiðslu ef engin kaupmáttaraukning á sér stað,“ útskýrir Daníel.
Eins og stundum vill verða með rannsóknir fást ekki alltaf nákvæm svör við þeim rannsóknarspurningum sem settar eru fram og þá þarf að setja fram nýjar spurningar. „Við komumst að því að spurningin sem við vildum svara var í raun ekki hvað kerfið verður stórt í hlutfalli við landsframleiðslu. Meira viðeigandi spurning er hversu mikið af heildarfjármagni hagkerfisins þarf að vera í lífeyriskerfinu til þess að það standi undir mismun á framlögum vinnandi fólks og greiðslum til lífeyrisþega. Við stefnum á að halda áfram með rannsóknina til að fá skýrari svör við þessari spurningu,“ segir Daníel enn fremur.