Erla Karlsdóttir, doktorsnemi við Sagnfræði- og heimspekideild
„Rannsókn mín, sem er á sviði umhverfissiðfræði, reifar spurningar um stöðu mannsins í náttúrunni. Afkoma okkar sem tegundar veltur m.a. á því hvaða skilning við höfum á sjálfum okkur sem hluta af náttúrunni,“ segir Erla Karlsdóttir, doktorsnemi í heimspeki, um rannsóknarverkefni sitt.
Spurningarnar nálgast hún út frá kenningum franska heimspekingsins Luce Irigaray, svokölluðum efnishyggjufemínisma og róttæku lýðræði. „Efnishyggjufemínisminn birtist í heimspeki sem gagnrýni á kapítalísk hagkerfi samtímans og róttækt lýðræði er lýðræðis- kenning sem kom fram á áttunda áratugnum sem andsvar við lýðræðiskenningum nýfrjáls- hyggjunnar. Ég tel að þessar hugmyndir bjóði upp á skilning sem gagnist okkur til að takast á við kreppu í náttúrupólitík samtímans,“ segir Erla og vísar þar m.a. í deilur um loftslags- breytingar.
Erla Karlsdóttir
„Efnishyggjufemínisminn birtist í heimspeki sem gagnrýni á kapítalísk hagkerfi samtímans og róttækt lýðræði er lýðræðis- kenning sem kom fram á áttunda áratugnum sem andsvar við lýðræðiskenningum nýfrjáls- hyggjunnar.“
Hugmyndin að verkefninu kviknaði eftir að Erla sat námskeið hjá áðurnefndri Irigaray. „Það sem vakti áhuga minn á því að skoða náttúruna út frá heimspeki Irigaray er sérstök afstaða hennar þar sem náttúra og menning eru alltaf samofin. Hugmyndir efnishyggjufemínismans fela einnig í sér mikilvægan umsnúning á tengslum samfélags og náttúru sem samræmast á margan hátt afstöðu Irigaray. Ástæða þess að pólitík er tengd inn í verkefnið er sú að erfitt er að aðskilja náttúru og menningu frá pólitík og því er mikilvægt að ræða hvernig pólitík verður að taka mið af breyttu samspili náttúru og menningar. Að hvaða leyti getur náttúrukreppa skapað forsendur fyrir róttækara lýðræði sem einkennist af meiri samhljómi í tengslum manna og náttúru?“ spyr Erla.
Hún bendir á að rannsóknir á heimspeki Irigaray séu í örum vexti en rannsóknir á hugmyndum hennar um náttúruna séu enn að slíta barnsskónum. „Nálgun með efnishyggju- femínisma að vopni gerir mér enn fremur kleift að rýna betur í samspil náttúru og tækni og pólitíkur,“ segir hún og bætir við að rannsóknin sé liður í umhverfissiðfræði samtímans og hún geti vonandi haft áhrif á afstöðu manna innan almennrar pólitíkur í málum sem snúa að náttúrunni.
Leiðbeinandi: Sigríður Þorgeirsdóttir, prófessor við Sagnfræði- og heimspekideild.