Martin A. Mörsdorf, doktorsnemi við Líf- og umhverfisvísindadeild
Landnámsmenn fluttu með sér sauðfé frá Noregi til Íslands fyrir meira en 1100 árum. Fræðimenn telja að það hafi ekki verið margt í upphafi en fjölgað hratt fyrstu áratugi Íslandsbyggðar. Mjög hefur verið deilt um áhrif sauðfjárbeitar á gróið land en nú fer fram rannsókn á vegum Háskóla Íslands í samstarfi við háskólann í Tromsö þar sem könnuð eru áhrif sauðfjárbeitar á fjölbreytni gróðurs í landslagi, bæði hérlendis og í Norður-Noregi.
Martin A. Mörsdorf
Rannsóknin á áhrifum beitar er hluti af doktorsverkefni Martins A. Mörsdorfs en hann segir að beit geti haft margvísleg neikvæð áhrif á gróður á viðkvæmum svæðum.
Fjölbreytni í lífríkinu er afar mikilvæg og í raun er fjölbreytni flórunnar mikilvægur þáttur í fæðuvali sauðkindarinnar. Þótt hún bíti fyrst og fremst útbreidd grös og starir, eins og sveifgrös, língresi, vingla og stinnastör, þá leitar hún í fjölbreyttari gróður þar sem hann er í boði og sækist sérstaklega eftir næringarríkum tvíkímblaða blómplöntum eins og kornsúru, burnirót, baunagrösum og hvönn. Þekkt er einnig að sauðkindin étur til dæmis kjarrgróður, svo sem víði og birki.
Rannsóknin á áhrifum beitar er hluti af doktorsverkefni Martins A. Mörsdorfs en hann segir að beit geti haft margvísleg neikvæð áhrif á gróður á viðkvæmum svæðum. „Þekking okkar á því hvernig sauðfjárbeit mótar fjöl- breytni gróðurs í landslagi á norðlægum slóðum er takmörkuð. Í ljósi fyrri rannsókna teljum við að langvarandi beit sauðfjár stuðli að fábreyttari plöntusamfélögum og einsleitni í landslagi, en þetta hefur hingað til verið lítt rannsakað á Íslandi.“
Martin starfaði áður á sviði náttúruverndar í Þýskalandi og segist því þekkja vel hvernig búfjárbeit og villt náttúra geta rekist á. „Mig langaði að skilja þetta samspil í heild,“ segir hann um ástæður þess að hann hóf þessa rannsókn.
„Í gögnum sem við höfum aflað okkur kemur fram að kjarrgróður, eins og víðir og birki, er hægt og rólega að ná sér á strik sumstaðar á Vestfjörðum og sömuleiðis á Norðurlandi þar sem sauðfjárbeit hefur verið hætt og svæðin látin í friði í allmörg ár. Þessi þróun mun líklega leiða til fjölbreyttara landslags á þessum stöðum.“
Martin segir að rannsóknin muni styðja kenningar um samspil beitar og fjölbreytni gróðurs. „Sú þekking sem við öflum okkur nú mun þannig stuðla að sjálfbærri nýtingu þessarar mikilvægu auðlindar, úthagagróðurs.“
Leiðbeinendur: Ingibjörg Svala Jónsdóttir og Þóra Ellen Þórhallsdóttir, prófessorar við Líf- og umhverfisvísindadeild, auk sérfræðinga við Háskólann í Tromsö.
Martin lauk doktorsprófi frá Háskóla Íslands árið 2015.