Guðrún Sif Friðriksdóttir, doktorsnemi við Félags- og mannvísindadeild
„Ég var orðin svolítið þreytt á því hversu oft umræðan um kyn, stríð og frið fer út í það að tala um konur sem fórnarlömb og karla sem hina illu gerendur. Raunveruleikinn er mun flóknari en svo,“ segir Guðrún Sif Friðriksdóttir, doktorsnemi í mannfræði. Hún vinnur nú að rannsókn á fyrrverandi hermönnum sem tekið hafa þátt í borgarastríði. Hún hyggst beina sjónum að karlmönnum og því hvernig það að vera karlmaður hefur áhrif á líf þeirra í stríði og friðaruppbyggingu. Áherslan verður ekki síst á þrýsting á karlmenn um að taka þátt í átökum og erfiðleika við að hverfa til borgaralegs hlutverks á ný.
Guðrún Sif Friðriksdóttir
Guðrún vinnur nú að rannsókn á fyrrverandi hermönnum sem tekið hafa þátt í borgarastríði. Hún hyggst beina sjónum að karlmönnum og því hvernig það að vera karlmaður hefur áhrif á líf þeirra í stríði og friðaruppbyggingu.
Guðrún hugðist upphaflega fara til Suður-Súdans haustið 2014 en vegna átaka þar varð hún að breyta um áfangastað. Hún ákvað því að fara til Líberíu en í ágúst varð ljóst að ebólufaraldurinn þar var orðinn stjórnlaus og ekki hættandi á að fara þangað. Hún vonast því til að komast til Búrúndí snemma árs 2015 í gagnasöfnun. „Þá er bara að vona að allt haldist með kyrrum kjörum í Búrúndí, annars fer ég að hafa virkilegar áhyggjur af því hvaða áhrif þessi blessaða rannsókn mín hefur á heiminn,“ segir Guðrún kímin.
Guðrún bendir á að fjölmargar rannsóknir hafi verið gerðar á hervæddri karlmennsku. Þær bendi til þess að hugmyndir um karlmennsku innan herja heimsins séu afar ýktar og ágengar. Þær virðist oft byggðar á því að hermenn séu „alvöru“ karlmenn en borgarar minna virði. Nýleg rannsókn frá Austur-Kongó, nágrannalandi Búrúndí, bendir þó til þess að hermenn þar hafi ekki jafnýktar hugmyndir um karlmennsku og annars staðar. Því telur Guðrún áhugavert að heimsækja Búrúndí og kanna upplifun fyrrverandi hermanna þar.
Rannsóknin mun bæta við þekkingu á áhrifum karlmennsku á stríð og friðaruppbyggingu en sá þáttur hefur lítið verið skoðaður utan Vesturlanda. „Hugmyndin er að rannsóknaniðurstöðurnar geti nýst Sameinuðu þjóðunum og öðrum stofnunum sem vinna að friðaruppbyggingu og geri þeim kleift að öðlast betri skilning á reynslu fyrrverandi hermanna. Þannig er hægt að gera þau verkefni sem tengjast þessum hópi enn markvissari,“ segir Guðrún að lokum.
Leiðbeinandi: Sigríður Dúna Kristmundsdóttir, prófessor við Félags- og mannvísinda