Brynja Elísabeth Halldórsdóttir, lektor við Uppeldis- og menntunarfræðideild
Fjölmenningarsamfélag Íslands fer ört stækkandi með auknum flutningi fólks til landsins hvaðanæva að en samfara fjölgun innflytjenda er hætta á að umræða hér á landi um þá verði óvægin og neikvæð. Slík umræða og áhrif hennar á börn og unglinga er viðfangsefnið í nýrri rannsókn sem Brynja Elísabeth Halldórsdóttir, lektor í uppeldis- og menntunarfræði, vinnur að.
Kveikjan að rannsókn Brynju er m.a. upplifun hennar á samfélaginu sem barn með tvö þjóðerni, en móðir hennar var írsk. Rannsóknin byggist á vettvangsathugun og viðtölum við unglinga, foreldra þeirra og kennara, ásamt því sem hún hyggst skoða umfjöllun í fjölmiðlum. „Fyrst þarf ég að vita hvernig Íslendingar horfa á, hugsa og tala um innflytjendur og hvaða umræður koma upp í tengslum við innflytjendur og útlendinga,“ segir Brynja um síðastnefnda þátt rannsóknarinnar. Hún áætlar að rannsóknin taki allt að þrjú ár en hún hefur þegar hafið gagnasöfnun.
Brynja Elísabeth Halldórsdóttir
Kveikjan að rannsókn Brynju er m.a. upplifun hennar á samfélaginu sem barn með tvö þjóðerni, en móðir hennar var írsk. Rannsóknin byggist á vettvangsathugun og viðtölum við unglinga, foreldra þeirra og kennara, ásamt því sem hún hyggst skoða umfjöllun í fjölmiðlum.
Fyrstu niðurstöðum Brynju svipar til niðurstaðna í skýrslu Bjarneyjar Friðriksdóttur sem unnin var á vegum Mannréttindaskrifstofu Reykjavíkur árið 2014 og sneri að hatursorðræðu í ummælakerfum íslenskra netfréttamiðla. Þær leiddu í ljós að fjöldi ummæla fólks gæti flokkast sem hatursorðræða.
„Sem betur fer er mikið jákvætt sem gerist í umræðunni en það eru alltaf einhverjar neikvæðar raddir, helst í tengslum við hræðslu við það sem er öðruvísi. Til að koma í veg fyrir neikvæða umræðu um innflytjendur þurfum við að ræða málin en það er vandmeðfarið að tala um eitthvað sem er neikvætt í hugum sumra á jákvæðan hátt,“ segir Brynja. Hún segir að fjölmörg jákvæð verkefni, sem snúa að innflytjendum, séu í gangi, s.s. Menningarmót Borgarbókasafnsins, Fjölmenningarsetrið á Ísafirði og vefsíða þess, svo dæmi séu tekin. „Það er ekki nóg að vera opinn fyrir því að hleypa fólki inn til landsins. Það þarf eitthvað meira. Fólk þarf að upplifa sig sem þátttakendur í samfélaginu,“ segir Brynja.
Um mögulegan ávinning af rannsókninni segir Brynja það vera draum sinn „að hjálpa unglingum að mynda þéttara samfélag og vinskap sín á milli.