2/2026
HÁSKÓLARÁÐSFUNDUR
Ár 2026, fimmtudaginn 12. febrúar var haldinn fundur í háskólaráði Háskóla Íslands sem hófst kl. 13.00.
Fundinn sátu Silja Bára R. Ómarsdóttir, Andri Már Tómasson, Arnar Þór Másson, Elísabet Siemsen, Hólmfríður Garðarsdóttir, Katrín Atladóttir, Katrín Jakobsdóttir (á fjarfundi), Ólafur Pétur Pálsson, Ragný Þóra Guðjohnsen og Viktor Pétur Finnsson. Fundinn sat einnig Magnús Diðrik Baldursson sem ritaði fundargerð. Davíð Þorláksson var fjarstaddur og varamaður hans einnig.
1. Setning fundar.
Rektor setti fundinn og greindi frá því að fundargerð síðasta fundar hefði verið samþykkt, undirrituð rafrænt og birt á háskólavefnum. Þá spurði rektor hvort einhver gerði athugasemd við dagskrá fundarins og var svo ekki. Loks spurði rektor hvort einhver lýsti sig vanhæfan til að taka þátt í meðferð máls á dagskrá og var svo ekki. Ólafur Pétur lagði fram breytingartillögu varðandi lið 7a, en ekki voru gerðar athugasemdir við liðinn „bókfærð mál“ að öðru leyti og skoðast hann samþykktur.
2. Fjármál Háskóla Íslands. Staða, horfur, áætlun.
Inn á fundinn komu Guðmundur R. Jónsson, framkvæmdastjóri fjármála og rekstrar, og Jenný Bára Jensdóttir, sviðsstjóri fjármálasviðs.
a. Rekstraryfirlit í lok árs 2025.
Jenný Bára gerði grein fyrir rekstraryfirliti Háskóla Íslands í lok árs 2025. Málið var rætt og svaraði Jenný Bára spurningum.
b. Staða og horfur í fjármálum Háskóla Íslands, m.a. í norrænum samanburði.
Guðmundur R. gerði ítarlega grein fyrir stöðu mála varðandi fjármögnun háskólastigsins á Íslandi almennt og Háskóla Íslands sérstaklega. Fram kom m.a. að fjármögnun háskólastigsins hér á landi stendur fjármögnun annarra norrænna háskóla langt að baki. Málið var rætt ítarlega og að umræðu lokinni samþykkti háskólaráð einróma svohljóðandi bókun:
„Í yfir 15 ár hefur fjármögnun Háskóla Íslands og háskólastigsins í heild á Íslandi reglulega verið borin saman við gögn frá OECD og sér í lagi við fjárveitingar til háskóla annars staðar á Norðurlöndum. Þó að reglulega hafi verið kveðið á um það í stjórnarsáttmálum ríkisstjórna að fjármögnun háskóla hérlendis verði sambærileg við háskóla á hinum Norðurlöndunum liggur fyrir að mikið vantar upp á að svo sé.
Nýjasti samanburðurinn við háskóla á Norðurlöndum byggir á tölum frá árinu 2024. Sá samanburður sýnir að fjárveiting til Háskóla Íslands ætti að vera meira en 6 milljörðum króna eða ríflega 20% hærri en raunin er fyrir árið 2026. Á sama tíma starfar Háskóli Íslands í alþjóðlegu samkeppnisumhverfi og gerð er sú krafa til hans að árangur og gæði faglegs starfs séu sambærileg við háskóla á Norðurlöndum.
Núverandi fjárveiting hefur vitaskuld afleiðingar og gerir skólanum erfitt fyrir að rækja hlutverk sitt sem þjóðskóli þar sem sífellt erfiðara er að halda úti námsgreinum sem hvergi annars staðar eru kenndar hér á landi eins og á við um 3/4 hluta námsgreina við Háskóla Íslands. Sem dæmi um mikla áhættu í rekstri skólans er sú staðreynd að um þriðjungur ársverka starfsfólks við kennslu er unninn í stundakennslu og þeir aðilar eru með heildarlaun um 600 þ.kr. á mánuði árið 2024. Augljóslega er þetta ekki ásættanleg staða fyrir rekstur stofnunar eða fyrirtækis.
Háskólaráð Háskóla Íslands skorar á stjórnvöld að huga betur að fjármögnun háskólastigsins á Íslandi og forgangsraða fjármunum í þágu menntunar og rannsókna sem eru undirstaða framfara og áframhaldandi velsældar á Íslandi. Hátt menntunarstig, öflugt rannsóknastarf og nýsköpun eru ófrávíkjanlegur grunnur að því að tryggja samkeppnishæfni íslensks atvinnulífs og farsæld samfélagins til allrar framtíðar.“
c. Breyting á reglum nr. 244/2014 um gjaldskrá Háskóla Íslands vegna þjónustu við nemendur o.fl., og innheimtu og ráðstöfun skrásetningargjalds.
Rektor og Guðmundur R. gerðu grein fyrir framlagðri tillögu að breytingu á reglum nr. 244/2014 um gjaldskrá Háskóla Íslands vegna þjónustu við nemendur o.fl., og innheimtu og ráðstöfun skrásetningargjalds. Tillagan gerir ráð fyrir hækkun gjaldsins úr 75.000 kr. í 100.000 kr., en útreikningar sýna að til þess að skrásetningargjaldið hefði staðið fullkomlega undir þeim kostnaðarliðum sem lög mæltu fyrir um árið 2024 hefði gjaldið þurft að vera 180.049 kr. á hvern stúdent. Málið var rætt ítarlega.
Andri Már Tómasson lagði fram svohljóðandi bókun:
„Undirritaður fulltrúi stúdenta harmar að Háskóli Íslands ætli að seilast í vasa stúdenta til að fylla upp í stækkandi hyldýpi vanfjármögnunar. Málflutningur stúdenta hefur verið skýr í fjölda ára. Við teljum enn að skrásetningargjöldin séu byggð á ólögmætum grunni og hefur verið óskað eftir því að Umboðsmaður Alþingis taki málið til skoðunar. Íslenska ríkið er ábyrgt fyrir fjármögnun Háskóla Íslands, ekki stúdentar.“
Viktor Pétur Finnsson lagði fram svohljóðandi bókun:
„Það er með öllu óásættanlegt að fjármögnun Háskóla Íslands sé orðið hlutverk stúdenta en ekki stjórnvalda. Það bæði dregur úr jafnrétti og hvata til náms með því að þyngja fjárhagsbyrðar stúdenta sem þegar eru blýþungar og stríðir gegn alþjóðlegum skuldbindingum Íslands sbr. alþjóðasamning Sameinuðu þjóðanna um efnahagsleg, félagsleg og menningarleg réttindi.
Íslenskir háskólar fá um þriðjungi lægri fjárframlög en meðaltal opinberra háskóla á Norðurlöndum. Hvetjum við stjórnvöld til þess að leiðrétta þann mun og fjárfesta í framtíðinni.
Að auki er það að mati okkar í Vöku, óábyrgt að ráðast í slíka hækkun í ljósi þess gjaldið hefur ekki staðið á traustum grunni í tæp þrjú ár, allt frá því að Áfrýjunarnefnd í kærumálum háskólanema úrskurðaði innheimtu gjaldsins ólögmæta.
Teljum við það hlutverk ríkisins að fjármagna Háskóla Íslands, en ekki stúdenta. Við hörmum það að sjá stjórnvöld draga úr fjármagni til háskólans sem áfram er vanfjármagnaður á sama tíma og útgjöld eru aukin um 143 milljarða. Bersýnilegt er að menntun framtíðarkynslóða er sett í aftursætið hjá stjórnvöldum.
Við krefjumst þess að Háskóli Íslands og stjórnvöld falli frá þessum áformum. Það er bæði óábyrgt og óásættanlegt að hækka gjöld á stúdenta til þess að rétta af fjárhag háskólans, sér í lagi þar sem lögmæti skrásetningargjaldsins liggur ekki fyrir.“
– Tillagan um breytingu á reglum nr. 244/2014 samþykkt, en fulltrúar stúdenta greiddu atkvæði gegn tillögunni.
Guðmundur R. og Jenný Bára viku af fundi.
3. Samskiptasáttmáli Háskóla Íslands.
Inn á fundinn komu Ragnhildur Ísaksdóttir, sviðsstjóri mannauðssviðs, og Jónína Helga Ólafsdóttir, teymisstjóri á mannauðssviði. Gerðu þær grein fyrir framlögðum lokadrögum að samskiptasáttmála fyrir Háskóla Íslands, en fyrri drög hafa verið kynnt og rædd innan skólans. Málið var rætt og svöruðu Jónína og Ragnhildur spurningum.
Ragnhildur og Jónína viku af fundi.
– Samþykkt einróma.
4. Málefni Sprota – eignarhaldsfélags Háskóla Íslands, sbr. einnig lið 8b.
Arnar Þór Másson, formaður stjórnar Sprota – eignarhaldsfélags Háskóla Íslands, greindi frá málefnum félagsins, en í gögnum fyrir fund ráðsins var einnig að finna ársskýrslu og ársreikning Sprota. Málið var rætt og svaraði Arnar Þór spurningum.
5. Álit kærunefndar í málefnum nemenda nr. 9/2025.
Inn á fundinn kom Ari Karlsson, lögmaður og settur formaður kærunefndar í málefnum nemenda, og gerði grein fyrir áliti nefndarinnar í máli nr. 9/2025 sem lá fyrir fundinum. Málið var rætt.
Ari vék af fundi.
– Samþykkt að fallast á þau rök sem fram koma í áliti kærunefndar í málefnum nemenda í máli nr. 9/2025 og er niðurstaða háskólaráðs í samræmi við tillögu nefndarinnar, en Andri Már sat hjá og Viktor Pétur greiddi atkvæði á móti.
Kaffihlé.
6. Almenn umræða um málefni Háskóla Íslands og hlutverk háskólaráðs.
Undir þessum lið fór fram almenn umræða um málefni Háskóla Íslands og hlutverk háskólaráðs, en í samræmi við starfsreglur háskólaráðs hefur frá hausti 2023 verið efnt til slíkrar umræðu á fundum ráðsins í upphafi hvers misseris. Líflegar umræður spunnust um málefni er varða stöðu og starfsemi háskóla í nútíð og framtíð, þ. á m. niðurstöður síðustu gæðaúttektar á Háskóla Íslands, boðaða háskólastefnu stjórnvalda og tengsl hennar við stefnumörkun Háskóla Íslands fram undan, samstarf og mögulegar sameiningar háskóla á Íslandi, undirbúning og framkvæmd funda háskólaráðs, kröfur til akademískra starfsmanna um árangur og gæði og hagnýtingu niðurstaðna námsánægjukannana.
7. Bókfærð mál.
a. Frá rektorsskrifstofu: Tillaga að endurskoðun reglna um skipan og fundarsköp háskólaþings nr. 984/2008 með síðari breytingum.
Ólafur Pétur Pálsson lagði til að framlögð tillaga um breytingu á 6. gr. reglnanna verði felld brott.
– Samþykkt svo breytt.
b. Frá kennslusviði: Undanþágur fræðasviða frá formlegum inntökuskilyrðum í grunnnám og birtar eru í kennsluskrá.
– Samþykkt.
c. Frá kennslusviði: Tillögur að nýjum örnámsleiðum.
– Samþykkt.
e. Frá ráði um málefni fatlaðs fólks: Tillaga að endurskoðun reglna um sértæk námsúrræði við Háskóla Íslands.
– Samþykkt.
f. Skipun siðanefndar Háskóla Íslands.
– Samþykkt.
8. Mál til fróðleiks.
a. Fréttabréf Háskólavina, dags. 29. janúar 2026.
b. Ársskýrsla og ársreikningur Sprota – eignarhaldsfélags Háskóla Íslands fyrir árið 2025.
c. Háskólaráðherra í heimsókn í HÍ.
d. Pétur Gunnarsson heiðursdoktor við Íslensku- og menningardeild.
Fleira var ekki gert.
Fundi slitið kl. 15.30.