Doktorsvörn í sálfræði - Kristjana Þórarinsdóttir

Fimmtudaginn 11. júní ver Kristjana Þórarinsdóttir doktorsritgerð sína í sálfræði við Sálfræðideild Háskóla Íslands. Ritgerðin ber heitið: Getur sjónrýmdarverkefni dregið úr áfallatengdum minningum? Rannsókn meðal íslenskra kvenna. Can a novel imagery-competing task intervention reduce intrusive memories of trauma? A study among Icelandic women.

Andmælendur eru dr. Debra L. Kaysen, prófessor við Stanford University, og dr. Árni Gunnar Ásgeirsson, dósent við Háskólann á Akureyri.

Umsjónarkennari og leiðbeinandi var Andri Steinþór Björnsson, prófessor. Auk hans sátu í doktorsnefnd Berglind Guðmundsdóttir, prófessor, Arna Hauksdóttir, prófessor, Þórhildur Halldórsdóttir, dósent, og Emily Holmes, prófessor.

Heiða María Sigurðardóttir, prófessor og deildarforseti Sálfræðideildar, stjórnar athöfninni sem fer fram í Hátíðasal Háskóla Íslands og hefst kl. 13.00.

Ágrip

Áleitnar endurminningar eru kjarnaeinkenni áfallastreituröskunar (ÁSR). Þótt til sé árangursrík meðferð við ÁSR, þá hafa ekki allir aðgengi að slíkri meðferð sem þurfa á að halda og hún getur reynst fólki erfið. Helsta markmið þessarar doktorsritgerðar var að meta árangur af inngripi sem er ætlað að draga úr tíðni áleitinna endurminninga. Inngripið felur í sér að virkja áfallaminningu og gera svo sjónrýmdarverkefni (Tetris með hugrænum snúningi) sem miðar að því að trufla skynúrvinnslu áleitinna endurminninga. Markmið rannsóknanna voru að kanna hvort inngripið væri raunhæf leið til þess að draga úr tíðni áleitinna endurminninga og hvort lægri tíðni hefði áhrif á einkenni ÁSR, einkenni þunglyndis og kvíða, og hvort inngripið hefði jákvæð áhrif á daglega virkni. Þrjár rannsóknir voru framkvæmdar með endurteknu AB-rannsóknarsniði. Þátttakendur (alls 12) skráðu tíðni áleitinna endurminninga í dagbók á grunnlínu, á inngripstímabili og í eina viku við eftirfylgd eftir einn og þrjá mánuði. Í öllum rannsóknum var tíðni áleitinna endurminninga helsta útkoma. Niðurstöður allra þriggja rannsóknanna sýndu verulegra lækkun í tíðni áleitinna endurminninga fyrir utan tvo þátttakendur. Lækkun í tíðni var á bilinu 6,3%–93% á inngripstímabili miðað við grunnlínu. Tíðni hélt áfram að lækka hjá flestum þátttakendum á eftirfylgdartímabilum. Hjá flestum þátttakendum hjöðnuðu einkenni áfallastreituröskunar, þunglyndis og kvíða og virkni jókst hjá einnig hjá flestum þeirra. Niðurstöðurnar benda til þess að sjónrýmdarverkefni geti dregið úr tíðni áleitinna endurminninga, öðrum hamlandi sálrænum einkennum og aukið daglega virkni.

Abstract

Intrusive memories are the core clinical symptom of posttraumatic stress disorder (PTSD). Although existing PTSD treatments are effective, not all those in need of such treatment receive it and they often require a detailed description of the trauma on the patient´s behalf, causing additional distress. The overarching aim of this doctoral thesis was to evaluate an intervention designed to reduce the frequency of intrusive trauma memories. The intervention entails bringing a trauma memory to mind and then doing a visuospatial task (playing Tetris with mental rotation) which aims to interrupt the re-consolidation of sensory intrusive memories. The aims of the studies were to investigate if the intervention is a feasible way to reduce the number of intrusive memories and whether having fewer intrusive memories would have a positive impact on other PTSD symptoms, depression and anxiety symptoms and daily functioning. Three studies were carried out with a repeated AB design. Participants (12 in total) monitored the number of intrusive memories in a daily diary at baseline, intervention phase and at one-month and three-month follow-ups. In each of the studies the primary outcome was the frequency of intrusive memories. The results of all three studies were that the number of intrusive memories was significantly reduced, apart from two participants. The reduction was 6.3–93% during the intervention phase compared to the baseline phase. The number of intrusive memories continued to reduce for most participants at follow-ups. For most participants PTSD symptoms, depression and anxiety symptoms were reduced and daily functioning improved. Overall, the results suggest that a visuospatial task intervention can reduce the number of intrusive memories and can improve associated symptoms as well as daily functioning.

Um doktorsefnið

Kristjana Þórarinsdóttir er fædd árið 1977 og ólst upp á Djúpavogi. Hún lauk háskólabrú Keilis 2011, BS-gráðu frá Sálfræðideild Háskóla Íslands 2015 og cand. psych. gráðu í klínískri sálfræði frá Háskóla Íslands 2017. Kristjana hefur starfað við Kvíðameðferðarstöðina frá 2017. Eiginmaður hennar er Guðni Halldórsson, lögfræðingur og guðfræðinemandi. Börn þeirra eru Margrét Ólafía, Hallgrímur Hrafn, Andri Snær og Ragnheiður Ylja.