Doktorsvörn í heilbrigðisvísindum - Jenný Jónsdóttir

Þriðjudaginn 30. júní 2026 ver Jenný Jónsdóttir doktorsritgerð sína í heilbrigðisvísindum við Matvæla- og næringarfræðideild Háskóla Íslands. Ritgerðin ber heitið: Næring ungbarna – gæði, vöxtur  og notkun astmalyfja. Lýðgrundvölluð rannsókn á íslensku mæðra- og barnaheilsurannsókninni. Á ensku: An infant diet score, BMI and asthma mediction in childhood. Population-based evidence from the Icelandic Maternal and Child Health Study (ICE-MCH).

Andmælendur eru dr. Nina Cecilie Øverby, prófessor við Háskólann í Agder í Noregi, og dr. Pauline Emmett, heiðursvísindamaður við Centre for Academic Child Health, Bristol Medical School, University of Bristol.

Umsjónarkennari og leiðbeinandi voru Inga Þórsdóttir, prófessor og Birna Þórisdóttir, lektor. Auk þeirra sátu í doktorsnefnd Gunnar Guðmundsson, prófessor og Óla Kallý Magnúsdóttir, doktor í næringarfræði.

Ólafur Ögmundarson, prófessor og deildarforseti Matvæla- og næringarfræðideildar, stjórnar athöfninni sem fer fram í Hátíðasal Háskóla Íslands og hefst kl. 13.00.

Ágrip

Fyrsta aldursárið er mikilvægt tímabil í þroska barna og rannsóknir hafa bent til þess að næring á þessum tíma geti haft áhrif á heilsu til lengri tíma. Fáar lýðgrundaðar rannsóknir hafa þó verið gerðar sem meta heildrænt gæði mataræðis ungbarna, þróun brjóstagjafar og annarrar fæðugjafar og tengsl þessara þátta við heilsu á barnsaldri. Markmið doktorsverkefnisins, Næring ungbarna - gæði, vöxtur og notkun astmalyfja, var að rannsaka tengsl milli næringar ungbarna, vaxtar og notkunar astmalyfja hjá börnum.

Ritgerðin byggir á gögnum úr íslensku mæðra- og barnaheilsurannsókninni (Icelandic Maternal and Child Health Study, ICE-MCH), þar sem notaðar voru upplýsingar úr rafrænum heilbrigðisskrám. Þróaður var nýr mælikvarði á gæði ungbarnanæringar, næringarvísir (e. Infant Diet Score, IDS), sem metur hversu vel næring ungbarna samræmist íslenskum og alþjóðlegum ráðleggingum. Vísirinn byggir meðal annars á upplýsingum um brjóstagjöf, innleiðingu fæðutegunda, fjölbreytni í fæðu og D-vítamíngjöf. Tengsl IDS við vöxt barna voru rannsökuð frá fyrsta aldursári fram til 9 ára aldurs. Einnig voru tengsl IDS við notkun astmalyfja á aldrinum 1 til 7 ára rannsökuð með upplýsingum úr Lyfjagagnagrunni Embættis landlæknis.

Niðurstöður rannsóknarinnar sýndu að betra samræmi við ráðleggingar um næringu ungbarna tengdist hagstæðari vaxtarferlum á barnsaldri og minni líkum á notkun astmalyfja. Tengslin voru sérstaklega áberandi fyrir lengd brjóstagjafar og notkun D-vítamíns. Niðurstöðurnar undirstrika mikilvægi næringar á fyrsta aldursári og benda til þess að hún geti haft áhrif á heilsu barna langt fram eftir aldri. Rannsóknin sýnir jafnframt hvernig nýta má íslensk heilbrigðisgögn og landsbundnar skrár til að rannsaka langtímaáhrif snemmbærra áhrifaþátta á heilsu barna.

Abstract  

The first year of life is a critical period for child development, and nutrition during this time may influence health later in life. However, few population-based studies have comprehensively assessed infant diet quality and its associations with childhood health outcomes. The aim of this doctoral thesis, An Infant Diet Score, BMI, and Asthma Medication in Childhood: Population-Based Evidence from the Icelandic Maternal and Child Health Study (ICE-MCH), was to investigate associations between infant nutrition, childhood growth, and asthma medication use.

The thesis is based on data from the Icelandic Maternal and Child Health Study (ICE-MCH), using information from electronic health records. Infant Diet Score (IDS) was developed to assess adherence to infant diet recommendations. Associations between the IDS, growth outcomes up to 9 years of age, and asthma medication use between ages 1 and 7 years were examined.

Adherence to infant diet recommendations was associated with more favorable growth trajectories and lower odds of asthma medication during childhood. These findings highlight the importance of infant nutrition for later child health.

Um doktorsefnið

Jenný Jónsdóttir er fædd árið 1993 í Reykjavík. Hún lauk BS-prófi í hjúkrunarfræði frá Hjúkrunarfræðideild Háskóla Íslands árið 2020 og meistaraprófi í heilbrigðisvísindum frá Matvæla- og næringarfræðideild sama skóla árið 2022. Hún hóf doktorsnám við Háskóla Íslands á vormisseri 2023. Jenný hefur áhuga á hjúkrun og heilbrigðisvísindum, einkum barnahjúkrun og heilsugæslu, jafnhliða vísindalegum áhuga á gagnarannsóknum. Samhliða námi hefur Jenný verið í hlutastarfi á Barnadeild Landspítala undanfarin ár.

Jenný ólst upp hérlendis og í Danmörku, þar sem hún bjó um langt skeið með foreldrum sínum, þeim Jóni Axeli Antonssyni, flugmanni og tölvunarfræðingi, og Magnfríði Halldórsdóttur, hjúkrunarfræðingi. Sambýlismaður Jennýar er Mjölnir Andersen, rafvirki.