Vettvangsnám er góð leið til þess að kynnast atvinnulífinu og sjá tengingu námsins við mögulegan starfsvettvang. Enn fremur er vettvangsnám vænlegt til þess að þróa tengslanet og stuðla þannig að því að nemendur fái starf við hæfi að námi loknu. Á kennslualmanaki deilda Menntavísindasviðs koma fram upplýsingar um mikilvægar dagsetningar. Þar er m.a. hægt að sjá með góðum fyrirvara hvenær vettvangstímabil eru fyrirhuguð. Mikilvægar dagsetningar Deild faggreinakennslu Deild heilsueflingar, íþrótta og tómstunda Deild kennslu og menntunarfræði Deild menntunar og margbreytileika Vettvangsnám í kennaranámi Vettvangsnám er mikilvægur þáttur kennaramenntunar. Kennaranemar fara á vettvang í styttri eða lengri tíma, fylgjast með og taka þátt í starfi og kennslu með reyndum kennurum og spreyta sig á að prófa eigin hugmyndir í samvinnu við þá. Lengd vettvangsnáms og kennsla á vettvangi er háð fjölda vettvangseininga í námskeiði og hvar nemi er staddur í námi. Kennaranemar sem starfa í grunnskóla meðfram námi mega ekki stunda vettvangsnám á eigin vinnustað fyrr en á síðara ári í meistaranámi. Fyrir því liggja margs konar rök sem eru útlistuð nánar í handbókum um vettvangsnám í leik- og grunnskóla. Miðað er við að hver vettvangseining (Ve) feli í sér 15 klukkustunda heildarviðveru á vettvangi. Einnig er miðað við að dagleg viðvera kennaranema í vettvangsnámi séu 6 klukkustundir. Viðvera felur í sér áhorf og aðstoð á deild eða í kennslu, kennslu eftir skipulagi leiðsagnarkennarans og/eða eftir kennsluáætlun nemans, ígrundun með leiðsagnarkennara, fundarsetu, kynningar á skólastarfi og allt sem nema stendur til boða að taka þátt í. Fyrir hverja vettvangseiningu er gert ráð fyrir að nemar taki þátt í og skipuleggi 6-9 kennslustundir (40/60 mín). Ef tekið er dæmi um námskeið sem inniheldur tvær vettvangseiningar þá eru það 30 klukkustundir í heildarviðveru eða heil kennsluvika ef miðað er við að dagleg viðvera á vettvangi séu 6 klukkustundir á dag. Þá er hægt að miða við að þær stundir sem neminn á að taka þátt í og skipuleggja séu 12-18 talsins. Það getur hins vegar verið breytilegt eftir námskeiðum. Háskólakennari í hverju námskeiði fyrir sig gefur út viðmið varðandi hlutfall kennslustunda sem kennaranemi skipuleggur sjálfur. Það er 100% mætingarskylda í vettvangsnám. Ef upp koma veikindi á vettvangstímabilinu er reglan sú að vinna skal upp þann tíma sem féll niður. Það er gert í samráði við verkefnisstjóra vettvangsnáms og leiðsagnarkennara og fundinn flötur á því að lengja tímabilið sem nemur veikindadögum. Hafi nemandi ekki tök á að missa úr vinnu vegna vettvangsnáms þarf hann að fresta námskeiði með vettvangsnámi, en gera jafnframt ráðstafanir fram í tímann hvað það varðar í tengslum við vinnu. Grunnnám Á hverju skólaári eru tvö vettvangstímabil, annað að hausti og hitt að vori. Tímabilin eru mislöng og ráðast af vettvangseiningafjölda í hverju námskeiði fyrir sig. Verkefni á vettvangi tengjast sérhæfingu kennaranema, námssviðum og kennslugreinum skóla eða þeim fjölmörgu uppeldislegu viðfangsefnum sem kennarar sinna. Nánari upplýsingar um skipulag námskeiða, hæfniviðmið og námsmat sem tengjast vettvangsnámi í grunnnámi er að finna í kennsluskrá. Framhaldsnám Háskóli Íslands ber faglega ábyrgð á vettvangsnámi/starfsnámi kennaranema á lokaári til M.Ed. eða MT-gráðu í samvinnu við skólana þar sem þeir starfa. Markmiðið er að efla tengsl kennaramenntunar við starfsvettvang og auka færni nýrra kennara til að takast á við áskoranir kennarastarfsins til framtíðar í þágu barna og ungmenna. Fyrir leik- og grunnskólakennaranema á lokaári til M.Ed. eða MT-gráðu er tvenns konar fyrirkomulag vettvangsnáms í boði. Vettvangsnám Starfsnám Vettvangsnám sem er skipulagt af Menntavísindasviði sem sér um að finna skóla sem hæfir þeirri sérhæfingu sem kennaraneminn menntar sig til. 50 % launað starfsnám sem byggir á því að kennaranemi hafi sjálfur ráðið sig til kennslu við leik- eða grunnskóla og fengið samþykki umsjónarkennara námskeiðsins við Menntavísindasvið til að tengja starfið og námið. Kennaranemi hefur frumkvæði að því að leita að kennarastöðu og ræður sig til starfa að fenginni staðfestingu um að staðan uppfylli skilyrði í reglum mennta- og menningarmálaráðuneytis um launað starfsnám, grein 3.5.: Kennaranemi í launuðu starfsnámi sinnir kennslu og menntun leik- og/eða grunnskólabarna á grundvelli sérhæfingar í námi, auk þess fær hann tækifæri til að takast á við önnur verkefni er tengjast kennarastarfinu. Ráðning kennaranema er alla jafna frá 1. ágúst til 31. júlí. Reglur mennta- og menningarmálaráðuneytis um fyrirkomulag launaðs starfsnáms kennaranema. Nánari upplýsingar um skipulag námskeiða, hæfniviðmið og námsmat sem tengjast vettvangsnámi/starfsnámi í framhaldsnámi er að finna í kennsluskrá. Handbækur Í handbókum má finna hagnýtar upplýsingar um skipulag og áherslur í vettvangsnámi. Einnig er fjallað um hlutverk og ábyrgð þeirra sem koma að leiðsögn kennaranema. Handbækurnar eru ætlaðar kennaranemum, leiðsagnarkennurum og háskólakennurum. Vettvangsnám í leikskóla Vettvangsnám í grunnskóla Vettvangsnám heilsueflingar og íþróttafræða Vettvangsnám er hluti af námskeiðum í almennri kennslufræði og í námsgreinum. Tvær einingar í vettvangsnámi (2Ve) jafngilda 30 klukkustundum á vettvangi eða einni viku miðað við 6 tíma viðveru á dag. Undirbúningur og úrvinnsla fer fram utan þess tíma. Nánari upplýsingar um skipulag námskeiða, hæfniviðmið og námsmat sem tengjast vettvangsnámi/starfsnámi er að finna í kennsluskrá. Nemendur sem starfa í grunn- og framhaldsskóla meðfram námi mega ekki stunda vettvangsnám á eigin vinnustað fyrr en á síðara ári í meistaranámi. Það er 100% mætingarskylda í vettvangsnám. Ef upp koma veikindi á vettvangstímabilinu er reglan sú að vinna skal upp þann tíma sem féll niður. Það er gert í samráði við kennara námskeiðs og leiðsagnarkennara og fundinn flötur á því að lengja tímabilið sem nemur veikindadögum. Hafi nemandi ekki tök á að missa úr vinnu vegna vettvangsnáms þarf hann að fresta námskeiði með vettvangsnámi, en gera jafnframt ráðstafanir fram í tímann hvað það varðar í tengslum við vinnu. Heilsuefling og heimilisfræði Í vettvangsnámi kynna nemendur sér skólastarfið í heild sinni ásamt kennslu og starfsháttum í heimilisfræði. Nemendur fá tækifæri til að prófa þá þekkingu og kunnáttu sem þeir hafa aflað sér í háskólanáminu. Grunnnám Framhaldsnám Í grunnnámi eru 9 vettvangseiningar (Ve) sem dreifast á þrjú ár. Á síðara ári í framhaldsnámi fara nemendur í 12 vettvangseininga (Ve) vettvangsnám að hausti og 12 vettvangseininga (Ve) vettvangsnám að vori. Íþrótta- og heilsufræði Vettvangsnám í íþróttafræði tengir saman fræðilega þekkingu og raunverulegan kennslu- og þjálfunarvettvang. Nemendur kynnast skólastarfi, íþróttafélögum og öðrum stofnunum sem vinna með íþróttir og heilsu. Samstarf við vettvang er lykilþáttur í að undirbúa framtíðar íþróttakennara og þjálfara. Nemendur á báðum kjörsviðum, kennara- og þjálfarabraut, fá tækifæri til að tengja fræði við framkvæmd í raunverulegu starfsumhverfi í skólum, íþróttafélögum og öðrum stofnunum sem tengjast heilsu og íþróttastarfi. Kennari Á kennarabraut fara nemendur í formlegt vettvangsnám í grunn- og framhaldsskólum undir handleiðslu leiðsagnarkennara. Grunnnám Framhaldsnám Á fyrsta ári í grunnnámi fara nemendur í 5 vettvangseininga (Ve) vettvangsnám í grunnskóla á vormisseri. Á öðru ári í grunnnámi fara nemendur í 5 vettvangseininga (Ve) vettvangsnám í framhaldsskóla á vormisseri. Á síðara ári í framhaldsnámi fara nemendur í 12 vettvangseininga (Ve) vettvangsnám að hausti og 12 vettvangseininga (Ve) vettvangsnám að vori. Þjálfari Á þjálfarabraut fara nemendur í styttri og lengri vettvangsferðir til íþróttafélaga, sérsambanda, heilsuræktarstöðva og annarra stofnana sem tengjast íþróttastarfi. Grunnnám Nemendur fara í 5 vettvangseininga (Ve) vettvangsnám að vori á þriðja ári. Auk þess fá nemendur tækifæri til að skoða starfsemi íþróttafélaga, sérsambanda og heilsuræktarstöðva og fylgjast með eða taka þátt í daglegum verkefnum sem tengjast þjálfun, skipulagi, mótaframkvæmd og þróun íþróttastarfs. Vettvangsnám í tómstunda- og félagsmálafræði Vettvangsnám er mikilvægur hluti af náminu þar sem nemendur fá tækifæri til að kynnast og spreyta sig á fjölbreyttum verkefnum á vettvangi. Helstu markmið með vettvangsnámi í tómstunda- og félagsmálafræði er: að nemendur fái tækifæri til að æfa færni og móta viðhorf í ljósi þeirrar grunn- og hagnýtu þekkingar sem þeir hafa nú fengið að nemendur þrói eigin starfskenningu og fagvitund í kjölfar þeirrar reynslu að nemendur öðlist dýpri skilning og sýn á ábyrgð og skyldur tómstunda- og félagsmálafræðinga í starfi nú og í náinni framtíð að nemendur fái tækifæri til virkrar þátttöku í öllum þeim þáttum er felast í starfi tómstunda- og félagsmálafræðinga með sérstaka áherslu á stjórnun, skipulag, framkvæmd og þróun, svo og fræðslu og leiðsagnarhlutverk fagstéttarinnar Vettvangsnám skiptist á tvö skólaár. Nemendur eru í alls 3 vikur á vettvangi. Annað ár Þriðja Ár 6 klukkustundir á dag 7 klukkustundir á dag Mætingarskylda er 100%. Nauðsynlegt er að vinna upp hvers kyns forföll svo sem vegna veikinda. Hægt er að lengja vettvangstímabilið en tímum verður ekki fækkað. Við staðsetningu nemenda í vettvangsnám er lögð rík áhersla á að þeir kynnist störfum tómstunda- og félagsmálafræðinga á fjölbreytilegum vettvangi og fái heildstæða sýn á starfsábyrgð fagstéttarinnar. Nemendum er leyfilegt að fara í vettvangsnám á starfsstaði sem tengjast náminu í tómstunda- og félagsmálafræði. Nemendur sem stunda vinnu á vettvangi samhliða námi er með öllu óheimilt að sinna vettvangsnámi á sínum vinnustað. Hægt er að sækja um undanþágu frá þessu til umsjónarkennara í sérstökum tilfellum Vettvangsnám í þroskaþjálfafræði Nemar í þroskaþjálfafræði fara tvisvar sinnum í vettvangsnám á námsleiðinni sem telur fjögur ár. Annars vegar á öðru ári (5 vikur) og hins vegar á fjórða ári (6 vikur). Þroskaþjálfar á vettvangi gegna mikilvægu hlutverki þegar kemur að menntun nemenda í þroskaþjálfafræði þar sem námið er bæði bóklegt og hagnýtt. Bóknámskennsla námsins, sem fram fer innan háskólans, felst m.a. í að kynna ýmiss verkfæri sem notuð eru á vettvangi en það er svo hlutverk þroskaþjálfa á vettvangi að fara betur yfir þau verkfæri sem nýtt eru á viðkomandi vettvangsstað og gefa nema færi á að spreyta sig á þeim eins og hægt er. Þessi tenging á milli háskóla og vettvangs er mikilvægur hlekkur í námi nemenda og því til mikils að vinna að góð samvinna ríki á milli skóla og vettvangs. Í vettvangsnámi gefst þroskaþjálfum færi á að hafa áhrif á nám nemenda og veita þeim dýrmæt tækifæri til að dýpka þekkingu sína, bæði fræðilega og hagnýta þekkingu. 100% mætingarskylda er í vettvangsnám. Ef upp koma veikindi á vettvangstímabilinu er reglan sú að vinna skal upp þann tíma sem féll niður. Það er gert í samráði við umsjónarkennara vettvangsnáms og leiðsagnarkennara og fundinn flötur á því að lengja tímabilið sem nemur veikindadögum. Hafi nemandi ekki tök á að missa úr vinnu vegna vettvangsnáms þarf hann að fresta námskeiði með vettvangsnámi, en gera jafnframt ráðstafanir fram í tímann hvað það varðar í tengslum við vinnu Grunnnám Annað ár 5 vikna vettvangsnám á vormisseri. Gert er ráð fyrir vettvangsnámi á dagvinnutíma, 6 klukkustundir á dag og því þurfa nemendur að gera ráð fyrir þeim tíma í sínu skipulagi. Viðfangsefni vettvangnámsins er að tengja saman fræði og framkvæmd og er áherslan á einstaklings-og fjölskyldumiðaða þjónustu. Nemendur sækja vettvangsnám sitt á valda vettvangsstaði og nema undir leiðsögn starfandi þroskaþjálfa. Þeir taka virkan þátt í störfum leiðbeinenda sinna í samræmi við leiðsagnaráætlun og greina vinnulag við framkvæmd einstaklingsbundinnar og persónumiðaðrar þjónustu. Í vettvangsnáminu er miðað að því að nemendur kynnist innra starfi viðkomandi stofnunar, þjónustunni sem hún veitir ásamt þeirri hugmyndafræði og lagalega ramma sem hún starfar eftir. Nemendur sækja vikulega leiðsagnarfundi til leiðbeinenda sinna. Auk þess skapa leiðbeinendur nemendum tækifæri til heimsókna á aðra þjónustustaði. Framhaldsnám Fjórða ár 6 vikna vettvangsnám á vormisseri. Gert er ráð fyrir vettvangsnámi á dagvinnutíma, 6 klukkustundir á dag og því þurfa nemendur að gera ráð fyrir þeim tíma í sínu skipulagi. Í vettvangsnámi fá nemendur tækifæri til þess að dýpka starfstengda þekkingu á sínu kjörsviði og tengja við fræðilegan og faglegan grunn sem og eigin starfskenningu. Áhersla er lögð á virka þátttöku í öllum þeim þáttum er felast í starfi þroskaþjálfa, þar sem sjónum er beint að réttindagæslu-, ráðgjafar- og leiðtogahlutverki þroskaþjálfa, teymisvinnu, þverfaglegu samstarfi og samráði við notendur þjónustu. Leiðbeinendur í vettvangsnámi eru þroskaþjálfar sem starfa á kjörsviði nemanda. Þeir hafa umsjón með námi og verkefnum nemanda á vettvangi í samstarfi við umsjónarkennara vettvangsnámsins. Nemendur vinna starfstengd verkefni í samræmi við kröfur vettvangsnámsins sem lúta að ábyrgð og skyldum þroskaþjálfa, faglegum og fræðilegum forsendum sem og beinni þátttöku í starfi á völdu sviði. Jafnframt því fá nemendur aðstöðu til að vinna að starfstengdum verkefnum í námskeiðum á sínu kjörsviði sem þeir sækja samhliða vettvangsnámi. Á vettvangstímabilinu er gert ráð fyrir að um 30 klst. fari í vettvangstengd verkefni í tengslum við kjörsvið, sem er annað hvort: ÞRS206F Árangursríkur stuðningur og hagnýting matstækja ÞRS207F Valdeflandi leiðir Í þessu námskeiði er fjallað um árangursríkan stuðning við félags- og tilfinningafærni (e. social-emotional learning) nemenda á ýmsum aldri, bæði í hópum og á einstaklingsgrundvelli, með áherslu á hlutverk þroskaþjálfa, inngildandi samfélag og mannréttindi. Viðfangsefni námskeiðsins eru valdeflandi leiðir og aðferðir í þjónustu við fólk með fjölþættar stuðningsþarfir. Fjallað er um hugmyndafræði og hagnýtingu leiðanna með áherslu á persónumiðaða starfshætti, sjálfræði, notendasamráð og fulla þátttöku í samfélagi og eigin lífi. Handbók Í handbók má finna hagnýtar upplýsingar um skipulag og áherslur í vettvangsnámi sem og ítarlegar upplýsingar um hlutverk, ábyrgð og skyldur ólíkra aðila í vettvangsnámi. Handbók um vettvangsnám í þroskaþjálfafræði facebooklinkedintwitter
