Minntust Jörundar G. Hilmarssonar með ráðstefnu í Litáen
Fræðimenn við Háskóla Íslands tóku þátt í ráðstefnu Háskólans í Vilníus um tengsl Íslands og Litáen í gegnum aldirnar, menningu, persónur og hugmyndir. Ráðstefnan var haldin 5. og 6. júní í tilefni þess að nú eru 35 ár liðin frá því Ísland viðurkenndi fyrst ríkja sjálfstæði Litáens og hún var tileinkuð minningu Jörundar G. Hilmarssonar, dósents í almennum málvísindum við Háskóla Íslands og heiðurskonsúls Litáens á Íslandi.
Fulltrúar Háskóla Íslands á ráðstefnunni voru þau Guðni Th. Jóhannesson, prófessor í nafni Jóns Sigurðssonar, og Rósa Magnúsdóttir, prófessor í sagnfræði við Deild heimspeki, sagnfræði og fornleifafræði. Guðni flutti lykilerindi ráðstefnunnar sem hann nefndi „Morality and Expediency. Icelandic-Lithuanian Relations, 1918–1988.“ Í því rakti Guðni meðal annars að íslensk stjórnvöld hefðu aldrei viðurkennt formlega innlimun Litáens, Lettlands og Eistlands í Sovétríkin í seinni heimsstyrjöld. Eftir stríð hefðu Íslendingar einnig haft samúð upp til hópa með hinum undirokuðu þjóðum. Í verki hefðu hagsmunir samt vegið þyngra á metum. Þingmenn héldu hiklaust í opinberar boðsferðir til „Sovétlýðveldanna“ við Eystrasalt með sendiherra Íslands í Moskvu með í för. Þannig gengu íslensk stjórnvöld lengra í að viðurkenna í verki sovésk yfirráð en önnur aðildarríki NATO. Þar réðu hin miklu viðskipti Íslands við Sovétríkin. Í fróðlegum umræðum að erindi loknu var Guðni meðal annars spurður að því hvort hann hefði flutt þetta erindi þegar hann sat á forsetastóli. Kvað hann nei við því, allt hefði sinn stað og stund.
Fyrirlestur Rósu nefndist „From Vilnius to Reykjavík” og fjallaði um menningarskipti Sovétríkjanna og Íslands á tímum kalda stríðsins, með áherslu á heimsókn sovéskra rithöfunda, þ.á.m. Litáans Antanas Venclova, til Íslands sumarið 1961. Hún fór einnig yfir það hvernig persónuleg tengsl og bókmenntir gátu brúað bil milli ríkja þrátt fyrir pólitíska spennu og hvernig tengsl Íslands og Litáens þróuðust í varanlegt fræðasamstarf eftir að Jörundur Hilmarsson lærði í Vilníus á áttunda áratugnum.
Jörundur G. Hilmarsson var meðal annars dósent í almennum málvísindum við Háskóla Íslands og heiðurskonsúll Litáens á Íslandi.
Haraldur Aspelund, sendiherra Íslands í Litáen, flutti opnunarávarp ráðstefnunnar og sagði að samband ríkjanna næði mun lengra aftur en til sjálfstæðisviðurkenningarinnar og nefndi sérstaklega starf Jörundar G. Hilmarssonar sem helgaði sig rannsóknum á litáískri tungu við Háskólann í Vilníus sem þýðandi og málvísindamaður. Haraldur sagði að sterkt samband Íslands og Litáen byggðist ekki einvörðungu á pólitísku samstarfi heldur einnig starfi einstaklinga sem fóstruðu skilning, vináttu og menningarleg samskipti. Samhliða málþinginu var haldin hátíðin Takk, Ísland og sýning til heiðurs Jörundi G. Hilmarssyni. Þá var einnig opnuð listasýning með verkum Þorgerðar Jörundsdóttur, dóttur hans. Sýningin nefnist Drift Between Shores og fjallaði um hreyfingu og sameiginlegan sjóndeildarhring sem tengir fólk og staði saman. Ásthildur Jónsdóttir var sýningarstjóri.
Sjá nánari upplýsingar um ráðstefnuna á vefsíðu Háskólans í Vilníus.
