Doktorsvörn í efnafræði - Iram Munir Ahmad

Streymi

Doktorsefni: Iram Munir Ahmad

Heiti ritgerðar: BDPA stakeindir fyrir mögnun á kjarnaskautun og ný aðferð til spunamerkinger RNA (BDPA radicals for DNP-NMR and a new method for RNA spin labeling )

Andmælendur:
Dr. Bela E. Bode, prófessor við Raunvísindadeild Háskólans í St Andrews, Skotlandi
Dr. Már Másson, prófessor við Lyfjafræðideild Háskóla Íslands

Leiðbeinandi: Dr. Snorri Þór Sigurðsson, prófessor við Raunvísindadeild Háskóla Íslands

Einnig í doktorsnefnd:
Dr. Guðmundur G. Haraldsson, prófessor emeritus við Raunvísindadeild Háskóla Íslands
Dr. Benjamín Ragnar Sveinbjörnsson, dósent við Raunvísindadeild Háskóla Íslands
Dr. Elvar Örn Viktorsson, lektor við Lyfjafræðideild Háskóla Íslands

Doktorsvörn stýrir: Dr. Haraldur Gunnar Guðmundsson, lektor við Raunvísindadeild HÍ 

Ágrip

Mögnun á kjarnskautun (e. dynamic nuclear polarization, DNP) er aðferð sem er notuð til að auka næmni kjarnsegulgreininga (e. nuclear magnetic resonance, NMR) og er afar mikilvæg fyrir rannsóknir á föstu efni og líffræðilegum sameindum. Litrófsgreiningar sem byggja á rafeindasegulgreiningu (e. electron paramagnetic resonance, EPR) og flúrljómun eru sömuleiðis mjög mikilvægar til að greina byggingu og hreyfingu kjarnsýra. Almenn notkun þessara aðferða er þó háð aðgengi að hentugum skautunarefnum (e. polarizing agent) fyrir DNP-NMR og sértækum spunamerkjum fyrir EPR. Þessi ritgerð lýsir hönnun og efnasmíði á 1,3-bistvífenýlen-2-fenýlallýl (BDPA)-afleiddum skautunarefnum fyrir DNP-NMR, auk nýrrar og einfaldrar aðferðar til spunamerkinga á kjarnsýrum. Fyrri hlutinn lýsir þróun sérhannaðra BDPA-afleiða fyrir DNP-NMR í sterku segulsviði. Efnasmíði forverans, tetrabrómó-BDPA, var fyrst bestuð. Þar næst var tetraazíð-BDPA afleiða smíðuð, sem getur tengst ýmsum alkýnum með koparhvötuðum asíð-alkýn smellihvörfum. Þessi aðferð var notuð til efnasmíða á fjórum BDPA-afleiðum, með mismunandi skautun, stærð og rúmhindrun. Af þeim efnum sýndi greinótt BDPA-afleiða aukinn stöðugleika og betri DNP-eiginleika en áður þekktust. Þessi afleiða gaf hæstu DNP mögnun í seigfljótandi lausnum til þessa. Síðari hlutinn lýsir aðferð til spunamerkingar kjarnsýra með ósamgildum tengjum. Aðferðin byggir á stöflun RNA hárnála (e. hairpin), sem innihalda stífa spunamerkið Çm, á RNA tvíliður. Samsvarandi (e. complementary) hangandi endar (e. overhangs) stuðluðu að skilvirkri RNA-RNA stöflun, sem var staðfest með EPR litrófsgreiningu. Auk þess er öðrum samstarfsverkefnum lýst, þar sem bygging og hreyfing kjarnsýra var rannsökuð, ásamt víxlverkunum við prótein, með notkun spuna- og flúrljómunarmerkja ásamt litrófsgreiningu.

Um doktorsefnið

Iram fæddist og ólst upp í Mumbai á Indlandi. Hún lauk BS-prófi í efnafræði árið 2016 og MS-prófi í efnafræði árið 2018 frá Háskólanum í Mumbai. Að loknu námi starfaði hún í tvö ár við rannsóknarverkefni hjá National Chemical Laboratory í Pune á Indlandi, þar sem hún öðlaðist dýrmæta reynslu í efnasmíðum og akademískum rannsóknum. Árið 2021 hóf hún doktorsnám við Háskóla Íslands undir handleiðslu prófessors Snorra Þórs Sigurðssonar.