Vísindalegar aðferðir (MSR1310120)

Námskeiðið fjallar um heimspekilegan og siðfræðilegan grunn vísinda, helstu grundvallaratriði tengd því að stunda vísindalegar rannsóknir, s.s. skrif styrkumsókna, hönnun tilrauna, söfnun og túlkun gagna og hvernig á að koma niðurstöðum á framfæri með því að skrifa vísindagreinar og flytja fyrirlestra. Fyrirlestrar munu fjalla um heimspeki og siðfræði vísinda, vísindalegar aðferðir og tilraunauppsetningu, þar sem m.a. verður farið í muninn á tilraunum og öðrum rannsóknanálgunum, tilgátur, orsakir og afleiðingar í rannsóknum, endurtekningar, tilviljanakennda gagnasöfnun og mismunandi tilraunauppsetningar. Tilraunauppsetningar verða líka settar í samhengi við algengar tölfræðiaðferðir. Sérstök áhersla verður á rannsóknir á sviði fiskeldis, fiskalíffræði, sem og sjávar og vatnalíffræði almennt, en mun endurspegla rannsóknaáherslur nemenda í hvert sinn. Nemendur þurfa að lesa, gagnrýna og flytja fyrirlestur um aðferðafræði og/eða birtar vísindagreinar. Þá vinna nemendurnir að verkefnum sem tengjast (i) heimspeki og siðfræði vísinda, (ii) því hvernig hanna á tilraunir, setja þær upp og túlka niðurstöður sem úr þeim fæst og (iii) tölfræði. Nemendurnir þurfa líka að skila verkefnum tengdum skrifum á vísindagreinum/styrkumsóknum.

Þátttaka í ráðstefnu (RAD1602)

Þátttaka í fagráðstefnu, í samráði við leiðbeinanda.

Tölfræði með R (STA1306180)

Námskeiðinu er skipt í þrjá meginþætti

A – kynning á tölfræði í R og R-studio. Grunnvirkni R, hvernig flytja má inn gögn og vinna með þau.Myndræn framsetning gagna .

B – Yfirlit um helstu tölfræðileg hugtök, tilgátuprófun, mismunandi gerð breyta. Tölfræðipróf fyrir bæði samfeldar og flokkabreytur. Notkun á R til tölfræðigreiningar og hvernig prófað er fyrir forköfum þeirra.

C – Notkun tölfræði í rannsóknarverkefni framhaldsnemans. Hver nemandi skipuleggur tölfræðigreiningu verkefnisins síns, finnur út hvaða tölfræðipróf henta best og kynnir fyrir hópnum til umræðna.

Þátttaka í ráðstefnu (RAD1602)

Þátttaka í fagráðstefnu, í samráði við leiðbeinanda.

Tölfræði með R (STA1306180)

Námskeiðinu er skipt í þrjá meginþætti

A – kynning á tölfræði í R og R-studio. Grunnvirkni R, hvernig flytja má inn gögn og vinna með þau.Myndræn framsetning gagna .

B – Yfirlit um helstu tölfræðileg hugtök, tilgátuprófun, mismunandi gerð breyta. Tölfræðipróf fyrir bæði samfeldar og flokkabreytur. Notkun á R til tölfræðigreiningar og hvernig prófað er fyrir forköfum þeirra.

C – Notkun tölfræði í rannsóknarverkefni framhaldsnemans. Hver nemandi skipuleggur tölfræðigreiningu verkefnisins síns, finnur út hvaða tölfræðipróf henta best og kynnir fyrir hópnum til umræðna.

Fiskur og vatn (FOV5206200)

Í námskeiðinu verður fjallað um eldisumhverfi og áhrif eldisumhverfisinins á fiska. Leitast verður við að tengja vatnsfræði og líffræði fisksins. Farið verður yfir byggingareiningar lífs, frumeindir og sameindir, frumur, flutningu um frumuhimnur, uppbyggingu fisks, útlit og líffæraskipan. Fjallað um hreyfingu fiska, flotstjórn og hegðun, öndun fiska og súrefnisupptöku. Flutningur á súrefni og koldíoxíði og útskilnað á koldíoxíði og ammóníaki. Einnig verður fjallað um vatnsbúskap fiska og seltuþol. Farið verður yfir frumeindir og sameindir, helstu eðliseiginleika vatns og áhrif þeirra á vöxt og þrif fiska. Farið verður yfir uppleyst efni í vatni, seltu, lofttegundir, sýrustig og eðlisþyngd vatns, og einfalda útreikninga þar að lútandi vatnsgæði og helstu þætti sem ráða vatnsgæðum í fiskeldi. Sérstök áhersla verður lögð á súrefni, koldíoxíð og ammóníak. Kynntar verða helstu aðferðir við að stýra vatnsgæðum í fiskeldi. Samhliða umfjöllun um vatnsgæði verður fjallað um áhrif vatnsgæða á fiska. Farið verður yfir öndun, súrefnisupptöku og útskilnað á koldíoxíði og nitursamböndum. Einnig verður fjallað um áhrif umhverfis á vatns og seltubúskap fiska. Í tengslum við vatnsþörf í fiskeldi verður fjallað um vatnstöku, hönnun einfaldra vatnslagna, val á dælum og stjórnun hita og seltu í eldisvatni. Námskeiðið verður kennt á þremur vikum. Fyrsta vikan verður kennd í fjarnámi. Þá verða lagðir fram á vefsvæði námskeiðsins flestir fyrirlestrar auk þess sem nemendur leysa heimaverkefni. Önnur vikan verður staðbundin lota á Hólum með verklegum æfingum, umræðutímum og verkefnavinnu. Síðasta vikan verður kennd í fjarnámi þar sem seinust fyrirlestrarnir verða lagðir fyrir og nemendur skila heimaverkefnum.

Klak og hrogn (KOH5306180)

Markmið námskeiðsins er að nemandinn öðlist skilning á æxlunarfræði fiska, og hvernig þekking á henni  nýtist í fiskeldi, m.t.t. kynþroska, hrygningar, umhirðu hrogna og eldis fiska, hvort sem um ferskvatns- eða sjávareldi er að ræða. Áhersla er á þroskalíffræði laxfiska.

Námskeiðið stendur yfir í þrjár vikur. Í fyrstu tveimur vikunum eru fyrirlestrar, kannanir og umræður tengdar þeim. Staðbundna lotan er yfirleitt í annari viku. Í henni takast nemendur við fjölbreytt verkefni, t.d. söfnun kynfrumna fiska og skoðun á aðferðum við kynbætur fiska. Einnig skoða nemendur fyrstu stig í þroska fiska og reikna út nytsamleg dæmi.

Í þriðju og loka viku námskeiðsns er lögð sérstök áhersla á æxlunarlíffræði mikilvægra eldistegunda bæði á Íslandi og í öðrum löndum. Einnig munum við ræða um þrílitna fiska og kynbætur í fiskeldi.

Heimildaritgerð í sjávar- og vatnalíffræði (LAB1410120)

Nemandinn velur sér viðfangsefni, í samráði við leiðbeinanda. Saman ræða þeir efni viðeigandi ritrýndra greina/bókarkafla um efnið. Að lokum skilar nemandinn ritgerð um viðfangsefnið, og flytur um það fyrrilestur.

Rannsóknarverkefni í sjávar- og vatnalíffræði (RAB1530120)

Nemandinn, í samráði við leiðbeinanda, velur sér sérstakt viðfangsefni til rannsóknar. Nemandinn hannar og framkvæmir rannsóknarverkefni. Nemandinn greinir gögnin og kynnir niðurstöður sínar, skriflega og með fyrirlestri.

Þátttaka í ráðstefnu (RAD1602)

Þátttaka í fagráðstefnu, í samráði við leiðbeinanda.

Sérstök viðfangsefni í sjávar- og vatnalíffræði (TAB1310120)

Efni námskeiðsins eru ný og mikilvæg viðfangsefni í sjávar- og vatnalíffræði, sem valin eru af kennara í deildinni. Kennarinn velur sérstakt afmarkað viðfangsefni af sínu fræðasviði. Viðfangsefnið verður rætt í þaula, meðal annars í samhengi  við stærri mynd mismunandi sviða innan sjávar- og vatnalíffræði. Viðfangsefnin geta byggð á atferlisfræði, vistfræði, þróunarfræði, vatnalíffræði, fiskalífeðlisfræði eða fiskeldi.

Atferlisvistfræði (AFV3106120)

Atferlisvistfræði snýst um að nemandinn öðlist þekkingu á því hvernig atferli dýra mótast og er viðhaldið í villtum dýrastofnum. Sérstök áhersla er á dýr í sjó og ferskvatni (hryggleysingja og hryggdýr). Áfanginn inniheldur fræðilega þekkingu, aðferðafræði tengda atferli dýra, gagnrýnan lestur vísindagreina, og leit og samantekt á vísindalegum upplýsingum. Þessari þekkingu er síðan beitt til að klára lítið rannsóknaverkefni á staðnum.

Áfanginn er kenndur eins fyrir nemendur í grunnnámi og framhaldsnámi (að undanskildu einu verkefni).

Fyrstu fyrirlestrarnir fjalla um hvernig þróun mótar atferli dýra í tíma og rúmi. Við notum almenna kennslubók „Behavioural Ecology“ eftir Danchin, Giraldeau og Cézilly 2009 til undirbúnings fyrir fyrirlestrana. Við skoðum hvernig atferli tengist vistfræði, vexti og þróunarfræðilegri hæfni. Við skoðum ýmsa þætti í atferli dýra, t.d. fæðuatferli, félagsatferli, far, kynatferli, og hvernig dýr forðast afrán. Við lesum og ræðum vísindagreinar í atferlisvistfræði. Við lærum um þær aðferðir sem beitt er á vettvangi, fáum þjálfun í söfnun og greiningu atferlisgagna.

Áfanginn er hannaður til að byggja upp góðan skilning á atferlisvistfræði, leggja grunn að vísindaskrifum, og hvetja til gagnrýninnar hugsunar.

Kennsluhættir:

Áfanginn stendur yfir í 8 til 16 vikur eftir því hvaða ár hann er kenndur og fjölda nemenda. Áfanginn inniheldur u.þ.b. 30 upptekna fyrirlestra (um 40 mín hver). Allir fyrirlestrarnir eru aðgengilegir fyrir fjarnám í gegnum CANVAS.

Í áfanganum er 3ja daga staðarlota þar sem við einbeitum okkur að aðferðum sem notaðar eru við söfnun og greiningu gagna. Allt námsefni (fyrirlestrar, æfingar, og verkefni) er á ensku og aðgengilegt á Canvas á hverjum tíma. Umræðuþræðir og fundir verða skipulagðir af aðalkennara námskeiðsins, bætt við þegar við á, og verða aðgengilegir í gegnum Canvas.

Nemendur eiga að taka þátt í umræðum og fundum á Canvas og í staðarlotu. Einu sinni í mánuði ræðum við nýlegar vísindagreinar um atferlisvistfræði sem tengjast viðfangsefnum fyrirlestranna. Hver vísindagrein er kynnt af einum nemanda eða fleirum. Bæði kynningarnar og þátttaka í umræðum eru metin á meðan á námskeiðinu stendur.

Heimildaritgerð í sjávar- og vatnalíffræði (LAB1410120)

Nemandinn velur sér viðfangsefni, í samráði við leiðbeinanda. Saman ræða þeir efni viðeigandi ritrýndra greina/bókarkafla um efnið. Að lokum skilar nemandinn ritgerð um viðfangsefnið, og flytur um það fyrrilestur.

Rannsóknarverkefni í sjávar- og vatnalíffræði (RAB1530120)

Nemandinn, í samráði við leiðbeinanda, velur sér sérstakt viðfangsefni til rannsóknar. Nemandinn hannar og framkvæmir rannsóknarverkefni. Nemandinn greinir gögnin og kynnir niðurstöður sínar, skriflega og með fyrirlestri.

Þátttaka í ráðstefnu (RAD1602)

Þátttaka í fagráðstefnu, í samráði við leiðbeinanda.

Sérstök viðfangsefni í sjávar- og vatnalíffræði (TAB1310120)

Efni námskeiðsins eru ný og mikilvæg viðfangsefni í sjávar- og vatnalíffræði, sem valin eru af kennara í deildinni. Kennarinn velur sérstakt afmarkað viðfangsefni af sínu fræðasviði. Viðfangsefnið verður rætt í þaula, meðal annars í samhengi  við stærri mynd mismunandi sviða innan sjávar- og vatnalíffræði. Viðfangsefnin geta byggð á atferlisfræði, vistfræði, þróunarfræði, vatnalíffræði, fiskalífeðlisfræði eða fiskeldi.

Umhverfismál fiskeldis (UMF5706200)

Almennt markmið námskeiðsins er að nemendur öðlist grunnþekkingu og skilning á helstu umhverfismálum er tengjast fiskeldi á heimsvísu og á Íslandi, sem og á helstu lögum og reglum er tengjast þessum málum hérlendis. Fjallað er um helstu umhverfisvandamál í lagareldi og tengsl lagareldis við hina villtu náttúru. Fluttur er almennur inngangur um umhverfisfræði og því álagi á náttúrulegar auðlindir sem maðurinn veldur. Rætt er um mengunarefni í eldisvatni, aðferðir notaðar við hreinsun slíkra efna og áhrif mengunnar á náttúruleg vistkerfi og ólíka viðtaka. Fjallað er um röskun búsvæða í tengslum við fiskeldi, áhrif fiskeldis á nýtingu náttúrulegra stofna, samkeppni eldisfiska við villta fiska og erfðablöndun þeirra á milli. Þá er fjallað um tilraunir til fjöleldis og lífrænt fiskeldi. Kynntar eru helstu stofnanir sem koma að leyfisveitingum í tengslum við fiskeldi og gefin yfirsýn á stöðu umhverfismála í fiskeldi hérlendis. Námskeiðið stendur yfir í þrjár vikur. Fyrsti hluti námskeiðsins felst í fyrirlestrum og vinnu heimaverkefna. Í annarri viku er staðarlota, þar sem nemendur gera verklega æfingu, undirbúa og halda pallborðsumræðu byggðan á vísindagrein og taka þátt í umræðum. Í þriðju viku námskeiðsins eru verkefnaskil og lokapróf.

Þróunarvistfræði (ÞVF3106120)

Markmið námskeiðsins er að kynna þróunarvistfræði fyrir nemandanum. Að námskeiðinu loknu á nemandinn að gera sér grein fyrir tengslum vistfræði, þróunarfræði og þroskunarfræði (eco-evo-devo) í tilurð líffræðilegrar fjölbreytni og tegundamyndunar, með áherslu á fiska. Rifjuð verða upp grundvallarhugtök þróunarfræðinnar og síðan verður sérstaklega fjallað um tengsl umhverfis og breytileika, þróunarfræðilegt mikilvægi breytileika, náttúrulegt val, aðlaganir og samhliða þróun. Einnig verður umfjöllun um mikilvægi sveigjanlegs svipfars (phenotypic plasticity). Jafnframt verður rætt um samspil í myndun afbrigða, stofna og nýrra tegunda. Lögð er áhersla á að kynna nemendum kvika (dynamic) ferilhugsun um þróun fjölbreytni, með hliðsjón af eco-evo-devo samvirkni. Í umfjölluninni verða íslensk sérkenni og tilvik rædd sérstaklega.

Lokaverkefni (KMSL)

Nemandinn velur viðfangsefni lokaverkefnis, í samráði við leiðbeinanda. Nemandinn skipuleggur rannsóknina, safnar og greinir gögn og skrifar lokaritgerð.