Doktorsvörn í líffræði - Maria Glarou

Streymi á Zoom:
https://eu01web.zoom.us/j/66947774663

Doktorsefni:
Maria Glarou

Heiti ritgerðar:
Líf í köldu vatni: stærðarháðar aðlaganir hvala í Skjálfandaflóa við Ísland

Andmælendur:
Dr. Edda Elísabet Magnúsdóttir, dósent við deild faggreinakennslu við Háskóla Íslands
Dr. Lars Folkow, prófessor við deild heimskauta og sjávarlíffræði, við UiT, heimskautaháskóla Noregs

Leiðbeinandi:
Dr. Arnar Pálsson, prófessor við Líf- og umhverfisvísindadeild Háskóla Íslands

Einnig í doktorsnefnd:
Dr. Marianne H. Rasmussen, forstöðumaður rannsóknarseturs Háskóla Íslands á Húsavík, Háskóla Íslands
Dr. Fredrik Christiansen, vísindaleiðtogi við Vistvísindadeild háskólans í Árósum í Danmörku
Dr. Takashi Iwata, dósent við Umhverfis- og upplýsingadeild Keio Háskóla í Japan

Doktorsvörn stýrir:
Dr. Ingi Agnarsson- námsbrautarformaður í líffræði við Líf- og umhverfisvísindadeild Háskóla Íslands

Ágrip:
Orka er nauðsynleg öllum líffræðilegum ferlum og takmarkar hvernig lífverur ná í og nýta auðlindir til að viðhalda hæfni. Þessi ritgerð rannsakar orkunotkun og nálganir sjávarspendýra í köldum höfum. Skoðaðar voru fimm misstórrar tegundir sem finnast í Skjálfanda (hnísur, hnýðingar, hrefnur, hnúfubakar og steypireyðar), með myndefni úr drónum og líkönum um orkunotkun. Könnuð voru áhrif á hitatap (grein 1), efnaskiptahraða á vettvangi (e. Field metabolic rate, í grein 2) og orkuþörf (grein 3), allt við sömu umhverfisaðstæður. Hitatap var tengt líkamsstærð og tegund, bæði heildar og stærðartengt hitatap sýndi samband við líkamsstærð. Minni hvalir voru með hærra hlutfall yfirborðs á móti þyngd og töpuðu því meiri hita, en bættu það upp með meiri fitu og minni hitaleiðni. Stærri tegundirnar treystu meira hagstæðara hlutafall yfirborðs og þyngdar, sem og minna hlutfallslegt hitatap. Efnaskiptahraði á vettvangi, bæði mældur og hlutfallslegur miðað við þyngd, fylgdi einnig likamsstærð. Tegundir með hærra hlutfall yfirborðs og þyndar voru með hærri hlutfallslegan efnaskiptahraða, sem bendir til sambands milli kostnaðar við hitastýringu og efnaskipta. Miðað við spendýr á landi af svipaðri stærð, virðast hvalir hafa hærri efnaskiptahraða. Þörf fyrir efnaskipti og næringarinntöku sýndi sambærileg mynstur, stærri tegundir höfðu hærri mæld gildi en lægri gildi þegar þau voru stöðluð með þyngd. Minni hvalir þurfa hlutfallslega meira af fæðu miðað við líkamsstærð, en stærri dýrin virðast skipta meira máli fyrir fæðunám í heildina. Í það heila sýna niðurstöður ritgerðarinnar að líkamsstærð er veigamesti þáttur í orkubúskap hvala, og tengist bæði lífssögu þeirra og vistfræði.

Um doktorsefnið:
Maria Glarou fæddist í Aþenu á Grikklandi árið 1994. Hún lauk BSc gráðu í líffræði við Háskólann í Patras á Grikklandi árið 2017 og síðar meistaranámi í sjávarlíffræði við Stokkhólmsháskóla í Svíþjóð árið 2020. Áhugi hennar á vist- og lífeðlisfræði sjávarspendýra og orkubúskap þeirra leiddi hana til að hefja doktorsnám við Háskóla Íslands. Þar hefur hún rannsakað stærðartengdar aðlaganir í fimm tegundum sjávarspendýra sem finnast í hafinu við Ísland.