Doktorsvörn í eðlisfræði - Matthias Baldursson Harksen

Streymi á Zoom:
https://eu01web.zoom.us/j/66565477802

Doktorsefni:
Matthias Baldursson Harksen

Heiti ritgerðar:
Skammtaleiðréttingar fyrir óafstæðileg svarthol 

Andmælendur:
Dr. Thomas Mertens, dósent við Raunvísindadeild Háskólans í Gent, Belgíu
Dr. Jan Rosseel, við kennilega eðlisfræðideild Ruđer Bošković stofnunarinnar í Zagreb, Króatíu

Leiðbeinandi:
Dr. Lárus Thorlacius prófessor við Raunvísindadeild Háskóla Íslands

Einnig í doktorsnefnd:
Dr. Watse Sybesma, prófessor við Nordita, Svíþjóð
Dr. Valentina G. M. Puletti, prófessor við Raunvísindadeild Háskóla Íslands
Dr. Friðrik Freyr Gautason, prófessor við Háskólann í Southampton, Bretlandi
Dr. Niels A. J. Obers, prófessor við Niels Bohr stofnunina, Kaupmannahafnarháskóla, Danmörku

Doktorsvörn stýrir:
Dr. Birgir Hrafnkelsson, prófessor og deildarforseti Raunvísindadeildar HÍ  

Ágrip:
Ritgerðin fjallar um þyngdarskammtafræði. Hún kannar djúpstæð tengsl sem eru til staðar milli þyngdarfræði eins og henni er lýst í almennu afstæðiskenningunni og hornrækinnar skammtasviðsfræði í einni lægri rúmvídd. Þessi samsvörun nefnist þyngdarfræðileg heilmyndun og hefur ýmsar birtingarmyndir, en ein sú einfaldasta felur í sér að þyngdarfræði í tvívíðu tímarúmi með fastan neikvæðan krappa sé jafngild hornrækinni skammtasviðskenningu sem býr á jaðri þess. Í ritgerðinni er síðan rannsakað hvernig þessi samsvörun og skyldar hugmyndir taka á sig nýja mynd þegar horfið er frá hefðbundnum afstæðilegum samhverfum yfir í óafstæðilegar samhverfur, svo sem Galíleó-, Carroll- og Lifshitz-samhverfur. Meginuppistaða ritgerðarinnar eru þrjár rannsóknagreinar sem fjalla um ólíka þætti óafstæðilegrar þyngdarfræði. Fyrsta greinin fjallar um Carroll-strengjafræði, þar sem athugað er hvernig lýsa megi strengjum í markgildi þar sem hraði ljóss stefnir á núll, sem er viðeigandi lýsing í grennd við sjóndeild svarthola og á jaðri tímarúmsins. Önnur greinin fjallar um skammtafræðilega leiðréttingarliði við varmafræði tvívíðs þinilsviðslíkans sem fæst með víddarlækkun á Lifshitz-svartholi. Þar er markmiðið að varpa ljósi á hvernig varmafræðilegir skammtaeiginleikar svarthola hegða sér þegar horfið er frá hefðbundnum afstæðilegum samhverfum. Þriðja greinin fjallar um óafstæðilegt Galíleó-de Sitter rúm. Þar er leitast við að skilja betur óafstæðilega Newton-Cartan rúmfræði og afleiðingar hennar fyrir heimsfræði þar sem afstæðilegar forsendur eru ekki lengur til staðar í sinni hefðbundnu mynd. Auk greinanna þriggja inniheldur meginmál ritgerðarinnar alþýðlegan inngang. Þar má finna hugleiðingar um það hvers vegna grunnrannsóknir eru mikilvægar fyrir mannkynið og jafnframt stutta kynningu fyrir hinn almenna lesanda á því fræðasviði í háorkueðlisfræði sem greinarnar leggja sitt af mörkum til. Þar að auki fylgir fræðilegur kafli sem byggður er á röð fyrirlestra sem ég sótti í doktorsnáminu mínu. Sá kafli skýrir hið afstæðilega sjónarmið sem greinarnar sjálfar byggja á.

Um doktorsefnið:
Matthias Baldursson Harksen er doktorsnemi í fræðilegri eðlisfræði við Háskóla Íslands. Hann hefur verið ráðinn í tveggja ára nýdoktorsstöðu við Danska tækniháskólann, DTU. Foreldrar Matthiasar eru Baldur Arnviðar Kristinsson, kerfisstjóri á Morgunblaðinu, og Birte Harksen, leikskólakennari, sem hefur hlotið Íslensku menntaverðlaunin sem framúrskarandi kennari. Yngri bróðir Matthiasar er Bjarki Baldursson Harksen forritari. Maki Matthiasar er Álfheiður Edda Sigurðardóttir, stærðfræðingur, sem starfar við Verkfræðiháskólann í Gautaborg í Svíþjóð. Matthias lauk meistaranámi í stærðfræðilegri eðlisfræði frá Háskólanum í Oxford í Bretlandi. Hann hefur einnig lokið kennsluréttindanámi og kenndi við Menntaskólann í Reykjavík í þrjá vetur áður en hann hóf doktorsnám í fræðilegri eðlisfræði við Háskóla Íslands. Samhliða námi og rannsóknum hefur Matthias lagt áherslu á kennslu og vísindamiðlun. Hann hefur meðal annars komið að þjálfun íslenskra nemenda fyrir alþjóðlegar eðlisfræðikeppnir og unnið að verkefnum sem miða að því að gera eðlisfræði aðgengilegri fyrir nemendur og almenning.