Doktorsvörn: Anna Guðrún Ragnarsdóttir

Doktorsritgerðin fjallar um hvernig heilsutengd hegðun og verkaskipting innan fjölskyldunnar tengjast lífsánægju. Ritgerðin samanstendur af þremur rannsóknum.

Í fyrstu rannsókninni er einkakostnaður vegna áfengisvanda metinn með hjálp innlendra gagna. Nánar tiltekið er leitast við að svara því hve miklar viðbótartekjur einstaklingar þyrftu til að bæta fyrir þá skerðingu í lífsánægju sem hlýst af því að þjást af áfengisvanda. Niðurstöðurnar benda til þess að einkakostnaðurinn sé verulegur. Enn fremur undirstrikar rannsóknin að kostnaðar- og ábatagreiningar geta vanmetið samfélagslega byrði áfengisvanda ef ekki er tekið tillit til óáþreifanlegs kostnaðar, eins og minni lífsánægju.

Önnur rannsóknin nýtir áströlsk gögn til að greina tengsl verkaskiptingar á heimilinu og lífsánægju. Litið er annars vegar til skiptingar launaðrar vinnu og hins vegar til þriggja flokka ólaunaðrar vinnu; heimilisstarfa, útiverka og umönnunar barna. Niðurstöðurnar eru flóknar en gefa til kynna að lífsánægja kvenna sé næmari fyrir samanburði á eigin framlagi og framlagi makans en lífsánægja karla. Þá benda niðurstöðurnar til þess að aukin þátttaka karla í heimilisstörfum geti tengst meiri lífsánægju þeirra.

Þriðja rannsóknin nýtir sömu áströlsku gögnin til að kanna hvort það tengist minni lífsánægju að vinna meira en maki og hvað geti skýrt þau tengsl. Niðurstöðurnar benda til þess að konur sem vinna meira en makar þeirra hafi minni lífsánægju, en sambærileg tengsl finnast ekki að jafnaði meðal karla. Nánari greining bendir til þess að þessi neikvæðu tengsl séu einkum áberandi meðal kvenna sem vinna langan vinnudag. Niðurstöðurnar styðja hins vegar ekki þá skýringu að tengslin stafi af meiri ábyrgð kvenna á heimilisstörfum.

Saman sýna rannsóknirnar þrjár hvernig nýta má mælingar á lífsánægju til að kanna velferðaráhrif sem hefðbundnar hagstærðir ná ekki að fanga. Þær sýna jafnframt að tengsl hegðunar og lífsánægju ráðast að miklu leyti af víðara samfélagslegu samhengi.

Leiðbeinandi Önnu Guðrúnar er dr. Tinna Laufey Ásgeirsdóttir, prófessor við Hagfræðideild Háskóla Íslands. Í doktorsnefnd sitja, Edward C. Norton, prófessor í hagfræði við University of Michigan, Paul McNamee, prófessor í hagfræði við University of Aberdeen og Þórhildur Ólafsdóttir, doktor í hagfræði frá Háskóla Íslands.