Fræðafólk í menntavísindum kynnti niðurstöður PISA-könnunar
Gríðarlegur áhugi var fyrir kynningarfundi í Sögu þriðjudaginn 8. september þar sem fræðafólk á Menntavísindasviði Háskóla Íslands og frá Háskólanum á Akureyri fór ítarlega yfir niðurstöður nýrrar PISA-könnununar. Könnunin sýnir að frammistaða 15 ára nemenda á Íslandi í vísindum, stærðfræðilæsi og lesskilningi er lakari en jafnaldra þeirra í norrænu ríkjunum og innan OECD en að lífsánægja íslensku nemendanna er almennt meiri en jafnaldra þeirra í öðrum þátttökuríkjum.
PISA-könnunin sem um ræðir var lögð fyrir nemendur í 10. bekk grunnskóla á Íslandi vorið 2025 á vegum mennta- og barnamálaráðuneytis. Hópur fræðafólks við Háskóla Íslands og Háskólann á Akureyri rýndi í niðurstöðurnar og í framhaldinu gaf Menntavísindastofnun Háskóla Íslands út skýrslu með niðurstöðunum sem kynnt var bæði á vegum mennta- og barnamálaráðuneytisins og Menntavísindasviðs þriðjudaginn 8. september.
Skýrslunni ritstýrði Anna Kristín Sigurðardóttir, prófessor við Menntavísindasvið, en höfundar einstakra kafla í hennu eru:
- Berglind Gísladóttir, dósent við Menntavísindasvið HÍ
- Edda Elísabet Magnúsdóttir, lektor við Menntavísindasvið HÍ
- Helga Birgisdóttir, lektor við Menntavísindasvið HÍ
- Kristján Ketill Stefánsson, dósent við Menntavísindasvið HÍ
- Svava Pétursdóttir, dósent við Menntavísindasvið HÍ
- Þorlákur Axel Jónsson, lektor við Háskólann á Akureyri
- Guðmundur Bjarki Þorgrímsson, sérfræðingur hjá mennta- og barnamálaráðuneyti og verkefnisstjóri PISA á Íslandi
Niðurstöður leiða í ljós að frammstaða nemenda í stærðfræðilæsi og lesskilningi dalar frá síðustu PISA-könnun, sem gerð var árið 2022, en lækkun í vísindum var innan skekkjumarka. Þetta er sambærileg þróun og í flestum öðrum þátttökuríkjum. „Um og yfir 60% nemenda ná grunnhæfni á öllum námssviðum, lægst er þetta hlutfall í lesskilningi, 56%, en 62% í vísindum og stærðfræðilæsi. Af þeim ná tiltölulega fáir nemendur á Íslandi afburðahæfni miðað við önnur Norðurlönd en hlutfall íslenskra nemenda sem teljast hafa afburðahæfni á sviðunum þremur er á bilinu 2-4% miðað við 6-7% á hinum Norðurlöndunum. Í lesskilningi hefur nemendum sem ná afburðahæfni fækkað umtalsvert frá síðustu fyrirlögn,“ segir m.a. í skýrslunni.
„Ábyrgð á gæðum og velgengni skólastarfs hvílir á herðum margra, kennarar og skólastjórar bera hitann og þungann af því starfi sem fer fram alla daga í skólum landsins, menntamálayfirvöld bera hins vegar ábyrgð á þeim ramma sem skólastarfi er sniðinn og kennaramenntunarstofnanir bera ábyrgð á menntun kennara og skólastjórnenda í samræmi við lög og hæfniramma um kennaramenntun,“ segir Freyja Hreinsdóttir, nýr forseti Menntavísindasviðs, í ávarpi í PISA-skýrslunni en Freyja var meðal þátttakenda á kynningarfundinum í gr. MYND/Kristinn Ingvarsson
Lífsánægja íslenskra nemenda meiri en jafnaldra í samanburðarlöndum
Á móti benda skýrsluhöfundar á að íslenskir unglingar skori almennt hátt á flestum þeim þáttum sem mæla vellíðan og seiglu, sem styðji þá ályktun að þeir búi almennt við gott félagslegt og tilfinningalegt umhverfi samanborið við jafnaldra þeirra í öðrum þátttökuríkjum. „Lífsánægja íslenskra nemenda mælist tiltölulega mikil og kynjamunur er að jafnaði drengjum í vil. Íslenskir nemendur upplifa einnig sterka félagslega tengingu við skólann sinn og samnemendur sína (fullgildi), og drengir skora þar hærra en stúlkur. Tíðni eineltis er jafnframt lægri en meðaltal OECD-ríkja. Þó eru um 10%–15% nemenda sem líður ekki vel í skólanum og eru nemendur með erlendan bakgrunn líklegri en aðrir til að vera meðal þeirra,“ segja höfundar.
Skýrsluhöfundar benda á að vandinn sem birtist í frammistöðu nemenda sé bæði fjölþættur og djúpstæður og teygi sig út fyrir skólana. Þeir kalla eftir markvissum og víðtækum viðbrögðum þar sem menntayfirvöld tryggi stöðugleika og samfellu í allri umgjörð um skólastarfið og að skólar og kennaramenntastofnanir beiti öllum ráðum til að tryggja góða kennslu í öllum skólastofum og í öllum námsgreinum, m.a. með markvissu umbótastarfi, rannsóknum, mati á gæðum og árangri og starfsþróun.
Undir þetta tekur Freyja Hreinsdóttir, nýr forseti Menntavísindasviðs, í ávarpi í PISA-skýrslunni. „Ábyrgð á gæðum og velgengni skólastarfs hvílir á herðum margra, kennarar og skólastjórar bera hitann og þungann af því starfi sem fer fram alla daga í skólum landsins, menntamálayfirvöld bera hins vegar ábyrgð á þeim ramma sem skólastarfi er sniðinn og kennaramenntunarstofnanir bera ábyrgð á menntun kennara og skólastjórnenda í samræmi við lög og hæfniramma um kennaramenntun,“ segir Freyja.
Upptaka af kynningarfundi.
Niðurstöður skýrslunnar voru ræddar nánar á kynningar fundi á Sögu þriðjudaginn 8. september. Þar fóru skýrsluhöfundar yfir niðurstöður einstakra hluta könnunarinnar auk þess sem boðið var upp á pallborð með þátttöku Freyju Hreinsdóttur, forseta Menntavísindasviðs HÍ, Lindu Heiðarsdóttur, skrifstofustjóra skóla- og íþróttamála hjá mennta- og barnamálaráðuneyti, Magnúsar Þórs Jónssonar, formanns Kennarasambands Íslands og Þórdísar Jónu Sigurðardóttur, forstjóra Miðstöðvar menntunar og skólaþjónustu.
Um hundrað manns sóttu fundinn og á þriðja hundrað fylgdist með honum í streymi og því ljóst að áhugi á niðurstöðunum er afar mikill.
Hægt er að nálgast skýrsluna vegna PISA-könnunarinnar á vef Menntavísindastofnunar HÍ.
Myndir Kristins Ingvarssonar frá kynningarfundinum má finna hér að neðan.
