Skip to main content
29. maí 2026

Staða skírnarinnar, sjálfsvíg á 19. öld og listsköpun í Ritröð Guðfræðistofnunar

Staða skírnarinnar, sjálfsvíg á 19. öld og listsköpun í Ritröð Guðfræðistofnunar - á vefsíðu Háskóla Íslands

Vorhefti Ritraðar Guðfræðistofnunar Háskóla Íslands er komið út með fjórum ritrýndum greinum um kristin trúarbrögð í sögu og samtíð frá ólíkum fræðilegum sjónarhornum og í samtali við aðrar greinar hug- og félagsvísinda. Þar er einnig að finna einn ritdóm um nýlega fræðibók.

Í greininni „Grafið utan garðs? Greftranir í kjölfar sjálfsvíga á Íslandi 1800–1870“, sem er á sviði kristnisögu, heldur Hjalti Hugason, prófessor emeritus við Guðfræði- og trúarbragðafræðideild Háskóla Íslands, áfram umfjöllun sinni um sjálfsvíg á nítjándu öld  en greinin sem nú birtist  er sú fjórða í  röðinni um þetta sama efni  og víst  er að ekki hefur verið fjallað um þetta efni með jafn ítarlegum hætti áður og í þessum fjögurra greina flokki.

Í grein sinni „Mótun myndmáls: Landslagsmálverkið—Birtingarmynd óljósrar handan-veru“ leitast Sigurjón Árni Eyjólfsson við að lýsa áhugaverðri viðleitni listamanna til þess að móta nýtt myndmál eftir innreið nútímans og tengir þar saman hugmyndasögu, guðfræði og  myndlist.  Jafnframt  heimfærir  hann  umræðuna  á  íslenskt  samhengi  með  greiningu  á málverki eftir Þórarin B. Þorláksson.

Í greininni „„Svo taka þau ákvörðun seinna“: Val foreldra tengt skírn og nafngjöf ungbarna“ fjallar Steinunn Arnþrúður Björnsdóttir, aðjunkt við Guðfræði- og trúarbragðafræðideildar, um afstöðu foreldra til skírnar og nafngjafar og  breytingar  á  tímum  mikilla  breytinga  í  hinu  trúarlega  landslagi  á  Íslandi. Greinin  er  seinni  grein  af  tveimur  um  sama  viðfangsefni  en  rannsóknin  sem  greinarnar byggjast á  er  hluti  af  samnorrænu  rannsóknarverkefni  um  stöðu  skírnar  í  þjóðkirkjum Norðurlanda.

Í fjórðu og síðustu grein þessa heftis fjallar Æsa Sigurjónsdóttir, prófessor við Íslensku- og menningardeild Háskóla Íslands, um listsköpun Dýrfinnu Benitu Basalan og Melanie Ubaldo, tveggja íslenskra listamanna af filippseyskum uppruna. Greining á verkum þeirra sýnir hvernig listsköpun þeirra þjónar sem vettvangur fyrir flókið uppgjör við trúarlegan bakgrunn, menningarlega sjálfsmynd og persónuleg áföll. 

Þá má einnig finna ritdóm eftir  Hrein  Hákonarson  um  bók  Torfa  K.  Stefánssonar Hjaltalín, Brynjólfur Sveinsson: Ævisaga, sem kom út fyrir síðustu jól.

Haraldur Hreinsson, ritstjóri Ritraðar Guðfræðistofnunar, segir í formála að greinarnar  fjórar  endurspegli að fræðileg  umfjöllun  um  trúarbragðatengd viðfangsefni sé bæði lifandi og frjó, þrátt fyrir að vettvangurinn sé smærri en víða annars staðar. Ritröð Guðfræðistofnunar sé eini birtingarvettvangur landsins sem sérhæfi sig í fræðilegri umræðu á íslensku um trúarbrögð og það sé metnaðarmál Guðfræði- og trúarbragðafræðistofnunar Háskóla Íslands að hún sé bæði fagleg og vönduð.

Ritröð Guðfræðistofnunar er gefin út í opnu rafrænu formi.

Staða skírnarinnar, sjálfsvíg á 19. öld og listsköpun í Ritröð Guðfræðistofnunar