Doktorsvörn í jarðvísindum - Noemi Löw

Streymi á Zoom

Doktorsefni:
Noemi Löw

Heiti ritgerðar:
Uppruni og aldur Fjallgarða á norðausturlandi

Andmælendur:
Dr. Michael Storey, Natural History Museum of Denmark, University of Copenhagen
Dr. Colin Macpherson, Department of Earth Sciences, Durham University

Leiðbeinandi:
Dr. Sæmundur Ari Halldórsson rannsóknaprófessor við Jarðvísindastofnun Háskóla Íslands

Einnig í doktorsnefnd:
Dr. Christoph Beier, prófessor við Department of Geosciences and Geography, University of Helsinki
Dr. Simon Matthews, rannsóknalektor við Jarðvísindastofnun Háskóla Íslands
Dr. Enikő Bali, prófessor við Jarðvísindadeild og Jarðvísindastofnun Háskóla Íslands
Dr. Guðmundur Guðfinnsson, rannsóknadósent við Jarðvísindastofnun Háskóla Íslands

Doktorsvörn stýrir:
Dr. Andri Stefánsson, prófessor og deildarforseti Jarðvísindadeildar HÍ

Ágrip:
Fjallgarðar er um 200 km langt kerfi móbergshryggja austan við og samsíða núverandi norðurgosbelti. Þrátt fyrir umfang og áberandi jarðfræðileg einkenni er margt enn á huldu um uppruna, aldur og tengingu Fjallgarða við nærliggjandi eldstöðvakerfi og gosbelti. Markmið þessarar ritgerðar er að beita fjölbreyttum aðferðum á sviði bergfræði og jarðefnafræði, þ.á.m. 40Ar/39Ar aldursgreiningum, til að varpa ljósi á uppruna og aldur Fjallgarða. Niðurstöður sýna að Fjallgarðar voru virkir á tímabilinu fyrir 790-100 þúsund árum og að eldgos einskorðuðust við jökulskeið. Fjallgarðar samanstanda af tveimur megin basaltgerðum: sneyddu og auðguðu basalti af þóleiískri gerð. Fyrri gerðin er áberandi meðal elstu myndananna sem aldursgreindar hafa verið, en snefilefna- og samsætusamsetning hennar bendir til þess að hún hafi myndast úr djúpættuðu möttulefni. Tímabundin aukning í virkni möttulstróksins kann að hafa auðveldað flutning á djúpættuðu möttulefni til Fjallgarða. Flutningur slíks efnis ofarlega í jarðskorpunni eftir göngum í kvikuhlaupum frá Mið-Íslands svæðinu var einnig lykilferli við myndun Fjallgarða. Auðgaða basaltgerðin kom fyrst fram fyrir um 400 þúsund árum. Sú á að öllum líkindum rætur sínar að rekja til Kverkfjalla þar sem hún þróaðist í jarðskorpunni áður en hún en hún hljóp til norðausturs eftir kvikugöngum.

Um doktorsefnið:
Noemi Löw fæddist árið 1995 í Basel í Svíss og ólst upp í litlu þorpi í sveitinni. Áhugi hennar á náttúrunni kviknaði snemma, meðal annars í fjölmörgum gönguferðum með foreldrum sínum og yngri bróður í svissnesku Ölpunum. Á unglingsárunum áttu klifur og fjallamennaska hug hennar og þá vaknaði sérstakur áhugi á fegurð og fjölbreyileika bergs og steinda. Árið 2016 hóf hún nám í jarðvísindum við ETH Zürich, og svo fékk hún tækifæri til að fara í ferð til Namibíu með rannsóknarhópi í jarðefnafræði og bergfræði við ETH, þar sem áhugi hennar á jarðefnafræði kviknaði fyrir alvöru. Árið 2019 hóf Noemi meistaranám í jarðvísinðum við ETH Zürich sem fjallaði um súrefnissamsætur í súru berfi frá Kröflu. Árið 2021 hóf hún störf sem styrkþegi á Norræna Eldfjallasetrinu, þar sem hún rannsakaði jarðsögu og uppruna Fjallgarða á norðausturland út frá jarðefnafræði og aldursgreiningum. Þessar rannsóknir lögðu grunninn að doktorsverkefni hennar, sem hún hefur unnið að síðastliðin fjögur og hálft ár.